Thứ Bảy, 5 tháng 4, 2014

Tài liệu Báo cáo khoa học: Protein kinase CK2 activates the atypical Rio1p kinase and promotes its cell-cycle phase-dependent degradation in yeast pdf


LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "Tài liệu Báo cáo khoa học: Protein kinase CK2 activates the atypical Rio1p kinase and promotes its cell-cycle phase-dependent degradation in yeast pdf": http://123doc.vn/document/1048227-tai-lieu-bao-cao-khoa-hoc-protein-kinase-ck2-activates-the-atypical-rio1p-kinase-and-promotes-its-cell-cycle-phase-dependent-degradation-in-yeast-pdf.htm


Protein kinase CK2 activates the atypical Rio1p kinase
and promotes its cell-cycle phase-dependent degradation
in yeast
Michaela Angermayr
1,
*, Elisabeth Hochleitner
2,
†, Friedrich Lottspeich
2
and Wolfhard Bandlow
1
1 Department Biologie I, Bereich Genetik, Ludwig-Maximilians-Universita
¨
tMu
¨
nchen, Germany
2 Max-Planck-Institut fu
¨
r Biochemie, Martinsried, Germany
The protein kinase casein kinase 2 (CK2) is ubiquitous
in eukaryotes and is responsible for the Ser ⁄ Thr phos-
phorylation of a large number of protein substrates
[1–3]. The active holoenzyme is most often a hetero-
tetramer composed of two catalytic a subunits, a
(encoded by CKA1) and a¢ (encoded by CKA2), and
two regulatory b subunits, b and b¢ in Saccharomyces
cerevisiae (CKB1 and CKB2). The enzyme occurs in all
possible combinations of a and b subunits [4,5]. In
yeast, deletion of the gene for one of the two catalytic
subunits has little effect, but deletion of both homolo-
gous genes results in loss of viability [6]. To date, more
than 300 endogenous CK2 substrates are known to be
involved in quite d iverse proc esses, e.g. cell proliferation,
signal transduction, transcriptional regulation, transla-
tion and metabolism [3]. Despite this eminent role in
strictly regulated cellular processes and although CK2
is indispensable for cell life, CK2 activity by itself is
apparently unregulated [4,5], although some fluctua-
tion in activity in correlation with cell-cycle progres-
sion has been seen in cultured mammalian cells [7,8].
The physiological effect of substrate phosphorylation
is surprisingly low with almost all targets described to
date [9,10]. In S. cerevisiae, it has been shown using
temperature-sensitive CKA2 alleles that protein kinase
CK2 is required for passage across the G
2
⁄ M bound-
ary and for cell-cycle progression through the G
1
phase [11].
Keywords
atypical protein kinase; casein kinase 2
substrate; cell-cycle phase-dependent
degradation; protein–protein interactions;
Rio1 protein kinase
2
1
Correspondence
M. Angermayr
E-mail: M.Angermayr@lrz.uni-muenchen.de
Present address
*ac-Pharma AG, Oberhaching, Germany
†Wacker Chemie AG, Burghausen, Germany
(Received 16 May 2007, revised 11 July
2007, accepted 16 July 2007)
doi:10.1111/j.1742-4658.2007.05993.x
Using co-immunoprecipitation combined with MS analysis, we identified
the a¢ subunit of casein kinase 2 (CK2) as an interaction partner of the
atypical Rio1 protein kinase in yeast. Co-purification of Rio1p with CK2
from Dcka1 or Dcka2 mutant extracts shows that Rio1p preferentially
interacts with Cka2p in vitro. The C-terminal domain of Rio1p is essential
and sufficient for this interaction. Six C-terminally located clustered serines
were identified as the only CK2 sites present in Rio1p. Replacement of all
six serine residues by aspartate, mimicking constitutive phosphorylation,
stimulates Rio1p kinase activity about twofold in vitro compared with
wild-type or the corresponding (S > A)
6
mutant proteins. Both mutant
alleles (S > A)
6
or (S > D)
6
complement in vivo, however, growth of the
RIO1 (S > A)
6
mutant is greatly retarded and shows a cell-cycle pheno-
type, whereas the behaviour of the RIO1 (S > D)
6
mutant is indistinguish-
able from wild-type. This suggests that phosphorylation by protein kinase
CK2 leads to moderate activation of Rio1p in vivo and promotes cell pro-
liferation. Physiological studies indicate that phosphorylation by CK2 ren-
ders the Rio1 protein kinase susceptible to proteolytic degradation at the
G
1
⁄ S transition in the cell-division cycle, whereas the non-phosphorylated
version is resistant.
Abbreviations
Aky2p, adenylate kinase 2; CK2, casein kinase 2; GST, glutathione S-transferase.
4654 FEBS Journal 274 (2007) 4654–4667 ª 2007 The Authors Journal compilation ª 2007 FEBS
Rio1p from yeast has been identified as the found-
ing member of a novel family of atypical protein
serine kinases [12–14]. It is essential in yeast and is
only distantly related to previously characterized pro-
tein kinases. The RIO1 gene is transcribed constitu-
tively at an extremely low level [15,16], and Rio1p is
a very low abundant protein [12]. Yeast has only one
such gene, whereas at least two orthologues of Rio1p
are present in higher eukaryotes. The primary struc-
ture of the catalytic domain and the N-terminal
so-called Rio1-family domain are highly conserved
from archaea to man, whereas a great deal of
sequence variation resides in the extreme N- and
C-terminal portions [13].
We found that Rio1p plays a role in cell-cycle pro-
gression. Yeast cells deprived of RIO1 lose minichro-
mosomes at an increased rate relative to wild-type and
arrest either as large G
1
cells (i.e. late in the G
1
phase
of the cell-division cycle) or as large-budded M cells
with a single DNA mass at the bud neck and short
spindles. This indicates that Rio1p is simultaneously
required in the G
1
phase and for the onset of anaphase
(and ⁄ or nuclear division and chromosome segregation)
[12]. Vanrobays et al. [17] obtained evidence from a
synthetic lethal screen with GAR1, an essential gene
required for 18S rRNA maturation, that Rio1p might
be involved in ribosome biogenesis. However, it is fea-
sible that Rio1p has more than one target and plays a
role in several pathways in yeast (as may be deduced
from the fact that two orthologues occur in higher
eukaryotes) [13].
The biological role of Rio1p or even the pathways
in which the Rio1 protein kinase is involved are far
from being understood. Targets or interaction partners
have not been identified as yet. We report here first
attempts to identify interaction partners and found
that the activity and cellular concentration of Rio1p
are regulated by phosphorylation through CK2 in a
cell-cycle-dependent fashion.
Results
Rio1p interacts with Cka2p
In an effort to identify the interaction partners of the
essential Rio1p kinase, we performed co-purification
experiments after overexpression of an N-terminally
myc
3
-tagged version of Rio1p from yeast extracts. Sub-
sequently, proteins were identified by mass spectrome-
try. We found several presumptive Rio1p interaction
partners which co-purified exclusively with full-length
Rio1p but not with a C-terminally truncated version
(M. Angermayr, unpublished). Among them we identi-
fied Cka2p, one of the two a subunits of protein kinase
CK2 using this approach, however, we did not recover
the other a subunit (Cka1p) or any of the b subunits
(Ckb1p or Ckb2p).
To verify interactions between Rio1p and Cka2p,
RIO1 was fused, at its 5¢-end, to a myc
3
tag-encoding
sequence (the RIO1 deletion mutants used are compiled
in Fig. 1), and CKA2 was equipped, at its 5¢-end, with
a nucleotide sequence encoding an HA
3
-tag, both
Fig. 1. Rio1 protein kinase. (A) Domains of the Rio1p kinase are indicated (according to the classification of Hanks et al. [45]); candidates for
CK2 phosphorylation are
7
indicated by an asterisk (*); pos., positions relative to the translational start codon. A, N-Terminal domain; B, Rio1
family-specific domain (R-domain); CK, serine-rich acidic domain (pos. 402–435, CK2 domain); and K, lysine-rich C-terminal domain (K domain,
pos. 436–484). (B) N- and C-terminally truncated versions of the Rio1 protein used in this study; amino acid sequences expressed are
indicated. (C) CK2 phosphorylation sites in the C-terminal domain (CK2 domain) of Rio1p; the respective S residues are emphasized and
positions are indicated (pos. 402–435); the respective CK2 phosphorylation sites are numbered consecutively (1–6).
M. Angermayr et al. Rio1 protein kinase is regulated by CK2
FEBS Journal 274 (2007) 4654–4667 ª 2007 The Authors Journal compilation ª 2007 FEBS 4655
transcribed from the inducible GAL10 promoter. Using
yeast extracts, co-immunoprecipitations were performed
once with anti-(myc agarose) to purifiy Rio1p and once
with HA antibodies
3
to purifiy Cka2p. Co-purified
Cka2p or Rio1p was subsequently detected by western
analysis with HA or myc antibodies, respectively
(Fig. 2). Because we presumed that the C-terminal por-
tion of Rio1p was involved in protein–protein inter-
actions and might serve as a substrate for CK2, we also
used a C-terminally truncated version of Rio1p, 1–408
[12] as a control (Fig. 1B). In addition, we investigated
whether a catalytically inactive allele of RIO1, Rio1-
D244N [12] interacts with HA
3
–Cka2p as well (inactive
RIO1 alleles were rescued by the, untagged, genomic
copy of RIO1). When Cka2p was immunoprecipitated
with HA antibodies, we detected the active or inactive
versions of Rio1p in a subsequent western blot by using
myc antibodies, indicating that both active and inactive
Rio1 proteins interact with Cka2p (Fig. 2A,B). This was
also true, when anti-(myc agarose) was applied to pre-
cipitate Rio1p (Fig. 2C,D). The interaction of Rio1p
with CK2 is extremely stable and resistant to extensive
washing (not shown), whereas the C-terminally trun-
cated Rio1p (1–408) displays only weak interactions
with Cka2p (Fig. 2A,C; in C, only a faint signal was
detected).
The above results indicated that the C-terminus of
Rio1p might play a role in the interaction with Cka2p
in yeast cells. To determine domains of Rio1p which are
necessary and sufficient to interact with Cka2p, we pro-
duced a series of RIO1 truncations. Products containing
only amino acids 1–46 or 1–76 turned out to be unstable
in yeast. In order to test the possible importance of the
N–terminus in the interaction with CK2 we could there-
fore use only N-terminal truncations (46–484, 76–484;
Fig. 1) in this experiment. We made another C-terminal
truncation (1–402; in this construct an additional pre-
sumptive CK2 phosphorylation site has been deleted in
comparison with 1–408). In a complementary experi-
ment, we used a construct containing exclusively the
C-terminal part of Rio1p (starting immediately C-termi-
nal adjacent to domain XI, amino acids 335–484).
Co-purification was performed using anti-(myc aga-
rose), and co-purified HA
3
–Cka2p was subsequently
identified by western blot analysis using HA antibodies
(Fig. 2E,F). Interactions between Rio1p and Cka2p
were abolished completely as soon as the 82 C-terminal
amino acids of Rio1p were deleted (constructs 1–402,
46–402 or 76–402). Conversely, Cka2p co-purified with
the C-terminal fragment of Rio1p (amino acids 335–
484). Thus, the C-terminus is necessary and sufficient to
establish this interaction. N)Terminal truncations
behave like full-length Rio1p in this respect and do not
affect Rio1p–Cka2p complex formation, demonstrating
that the N-terminus of Rio1p has no bearing on the
interactions between Rio1p and Cka2p.
Rio1p is a target of CK2
The above results indicated that Rio1p and Cka2p
interact with one another and that the interaction
Fig. 2. Co-immunopurification experiments and identification of
domains essential for Rio1p–Cka2p interactions. (A) HA
3
-tagged
Cka2p was immunoprecipitated using HA antibodies and protein
A–Sepharose; co-purified myc
3
-tagged Rio1p was subsequently
detected by immunodetection with myc antibodies. (B) Control
detection of total immunoprecipitated HA
3
-tagged Cka2p using HA
antibodies. (C) Myc
3
-tagged Rio1 proteins were immunoprecipitated
using anti-(myc agarose). Co-purified HA
3
-tagged Cka2p was subse-
quently detected by immunodecoration with HA antibodies. (D)
Control detection of total immunoprecipitated myc
3
-tagged Rio1
proteins using myc antibodies. (E) Myc
3
-tagged Rio1 proteins were
immunoprecipitated with anti-(myc agarose). Co-purified Cka2p was
subsequently detected by HA antibodies in a western blot. (F)
Immunoprecipitation efficiencies of the Rio1 proteins were con-
trolled by immunodetection with myc antibodies. Cka2p, HA
3
-Cka2p
which was still immunoreactive during the second detection on the
same blot in (F). p1, p2, control plasmids containing exclusively the
GAL10 promoter and the myc
3
-orHA
3
-tag, respectively. fl, full-
length Rio1p; 1–408p, C-terminally truncated Rio1p.
Rio1 protein kinase is regulated by CK2 M. Angermayr et al.
4656 FEBS Journal 274 (2007) 4654–4667 ª 2007 The Authors Journal compilation ª 2007 FEBS
domain might involve the C-terminal segment of
Rio1p. To analyse whether Rio1p and Cka2p interact
directly, i.e. without bridging factors from yeast, we
purified recombinant glutathione S-transferase (GST)–
Rio1p from Escherichia coli. Rio1 wild-type protein
has autophosphorylation activity, but GST-fused
Rio1p is enzymatically inactive, as observed with sev-
eral kinases. Therefore, this fusion protein is a suitable
substrate to unambiguously test whether Rio1p is a
target of CK2. GST–Rio1p was incubated without and
with recombinant human CK2 holoenzyme in the pres-
ence of [
32
P]ATP[cP] (Fig. 3A). GST served as an
additional negative control in the kinase assays. No
autophosphorylation (absence of CK2) was detected
corroborating that GST–Rio1p is inactive. GST–Rio1p
phosphorylation signals were detected only after incu-
bation with CK2. C-Terminally truncated GST–Rio1p
(1–408p) was poorly phosphorylated by CK2 when the
signal strengths of precipitated GST–Rio1p and GST-
1–408p were compared (Coomassie Brilliant Blue-
stained gel, Fig. 3B). No phosphate incorporation was
detected when amino acids 1–402 of Rio1p served as a
substrate for CK2 (Fig. 3C), suggesting the absence of
CK2 sites N-terminal of position 402 in the catalytic
domain and the presence of several phosphorylation
sites for CK2 in the C-terminal portion of Rio1p, one
(or more) of them in the segment between positions
402 and 408. In the complementary experiment, the
C-terminal fragment of Rio1p (335–484p) was heavily
phosphorylated (Fig. 3C).
These results show that: (a) Rio1p and CK2 interact
directly in vitro, because both proteins are of recombi-
nant origin; (b) recombinant CK2 holoenzyme has the
capacity to phosphorylate Rio1p; and (c) the CK2
phosphorylation sites of Rio1p lie within a region
between amino acid 402 and the C-terminus at position
484.
To provide evidence that Rio1p is also a target of
CK2 in vivo, we examined the extent of Rio1p phos-
phorylation from extracts of a Dcka1 or Dcka2 yeast
mutant, respectively. As controls we used an inactive
allele of RIO1, Rio1-D244N, and the truncated Rio1(1–
402-D244N) mutant, the latter is both inactive and not
phosphorylated by Cka2p (Fig. 4). Using yeast extracts
obtained from cells wild-type for CKA1 and CKA2,
tagged versions of Rio1p or Rio1-D244Np were heavily
phosphorylated, whereas only a weak signal was
detected with Rio1(1–402-D244N)p (Fig. 4A). (This
residual phosphorylation is independent of both Rio1p
and CK2 kinase activities and, likely attributable to the
action of still another protein kinase; M. Angermayr,
unpublished). However, in the Dcka1 or Dcka2 genetic
backgrounds, phosphate incorporation dropped to
 40% (Dcka1) or 25% (Dcka2) with either Rio1p or
Rio1(D244N)p (Fig. 4C) indicating that Rio1p is phos-
phorylated mainly by a heterotetramer containing both
Fig. 3. Rio1p is a target of CK2. (A) Affinity-purified recombinant inactive GST-tagged Rio1 proteins were incubated with (+) or without (–)
recombinant CK2 in the presence of [
32
P]ATP[cP], electrophoresed and autoradiographed. (B) Coomassie Brilliant Blue-staining of the respec-
tive gel. GST served as a negative control in in vitro kinase assays. *, degradation product of the recombinant full-length version of Rio1p
(present in lanes 2 and 3). (C) Different recombinant GST-tagged Rio1 protein full-length or truncated versions were affinity-purified, incu-
bated with (+) or without (–) recombinant CK2 in the presence of [
32
P]ATP[cP], and detected by autoradiography after SDS ⁄ PAGE. * denotes
degradation products of full-length Rio1p and the C-terminal portion (amino acids 335–484). (D) Coomassie Brilliant Blue-stained gel of (C).
M. Angermayr et al. Rio1 protein kinase is regulated by CK2
FEBS Journal 274 (2007) 4654–4667 ª 2007 The Authors Journal compilation ª 2007 FEBS 4657
Cka1p and Cka2p less efficiently by a heterotetramer
composed of two Cka2p subunits, and only poorly by
the two Cka1p catalytic subunits-comprising holoen-
zyme. The observed differences in phosphate incorpora-
tion ( 20%) between Rio1 wild-type and mutant
(D244N) proteins are likely attributable to simulta-
neous autophosphorylation of Rio1p and ⁄ or the action
of still another protein kinase (M. Angermayr,
unpublished observations).
The above results indicate that Rio1p–CK2 inter-
actions are not restricted to Cka2p, but might be
exerted via Cka1p as well. To test the capacity of
tagged versions of Cka1p or Cka2p to compete with
the respective residual version of CKA in either a
Dcka1 or Dcka2 genetic background, we performed
co-immunoprecipitation experiments using an HA
3
-
tagged version of Cka1p (Fig. 5). Cka1p interacts with
Rio1p, although to a much lesser extent than Cka2p.
Quantification of co-immunoprecipitates in the Dcka1
or Dcka2 genetic background showed that Rio1p binds
with higher affinity to Cka2p, corroborating the results
obtained with in vitro phosphorylation experiments.
Protein kinase CK2 phosphorylates six clustered
serine residues of Rio1p
Computational analyses (http://scansite.mit.edu/
motifscan_seq.phtml) indicated that several (four to six,
depending on the stringency set) high- and low-affinity
Fig. 4. Phosphorylation of Rio1p by CK2 after Co-purification from
yeast cellular extracts. (A) Myc
3
-tagged Rio1 proteins were immu-
noprecipitated with anti-(myc agarose) using yeast extracts from
wild-type-, Dcka1-, and Dcka2 yeast strains; immunoprecipitates
were incubated in the presence of [
32
P]ATP[cP], and detected by
autoradiography after SDS ⁄ PAGE. fl, full-length Rio1p. (B) Coomas-
sie Brilliant Blue-stained gel; IgG, antibody heavy chain; fl, full-
length proteins. (C) Quantitative evaluation of phosphate incorpora-
tion into the respective Rio1 proteins with respect to the different
genetic backgrounds (wild-type, Dcka1, Dcka2).
Fig. 5. Interaction of Rio1p with Cka1p or Cka2p. (A) Myc
3
-Rio1p
[myc3-RIO1] was immunoprecipitated from yeast extracts from dif-
ferent genetic backgrounds (wild-type, Dcka1, Dcka2), coexpressing
either HA
3
-Cka1p, [HA3-CKA1], or HA
3
-Cka2p, [HA3-CKA2], respec-
tively. Co-purified HA
3
-Cka1p or HA
3
-Cka2p was subsequently iden-
tified by immunodetection in a western blot using HA antibodies.
IgG, antibody heavy chain. (B) Control of immunoprecipitation effi-
ciencies of myc
3
-Rio1p by western blot. (C) Quantitative evaluation
(normalized to the strongest signal in 5B) of relative interaction effi-
ciencies between Rio1p and Cka1p or Rio1p and Cka2p, respec-
tively, in yeast strains disrupted for either CKA1 or CKA2.
Genotypes are indicated below (C), and alleles in brackets denote
the tagged (and immunoprecipitated) isozyme of CK2. (Quantitative
evaluation is only shown for the respective Dcka1 or Dcka2 genetic
background, respectively).
Rio1 protein kinase is regulated by CK2 M. Angermayr et al.
4658 FEBS Journal 274 (2007) 4654–4667 ª 2007 The Authors Journal compilation ª 2007 FEBS
phosphorylation sites for CK2 might exist exclusively
in the C-terminal part of Rio1p. To determine whether
these sites are functional, we changed the candidate Ser
residues one by one to Ala using site-directed in vitro
mutagenesis. In vitro kinase assays with recombinant
CK2 holoenzyme and the respective (enzymatically
inactive) recombinant GST-fused Rio1 mutant proteins
as substrates revealed a total of six tightly clustered ser-
ine residues as CK2 phosphorylation sites [S402 (S1),
S403 (S2), S409 (S3), S416 (S4), S417 (S5), S419 (S6)]
consecutively numbered 1–6; cf. Fig. 1C (Fig. 6). The
total number of CK2 phosphorylation sites of Rio1p
was deduced from experiments with several single, dou-
ble, and triple S to A mutations; not all combinations
are shown. Recombinant (inactive) GST-fused RIO1
mutant alleles in which all six presumptive phosphory-
lation sites for CK2 had been mutated exhibited no
residual phosphorylation signal at all after incubation
with recombinant CK2 proving that all CK2 recogni-
tion sites within the Rio1p kinase had been destroyed.
Quantitative evaluation of phosphate incorporation
indicated that CK2 displays different affinities towards
the respective serine residues (Fig. 6C).
Phosphorylation by CK2 stimulates Rio1p kinase
activity
To investigate the possible physiological importance of
Rio1p phosphorylation by CK2, we changed all six
CK2 phosphorylation sites from S to either A (S > A)
6
,
or D (S > D)
6
, respectively. N-Terminally His
6
-tagged
wild-type and mutant proteins were purified from E. coli
and analysed in vitro by kinase assays using histone
H2B [12] as a substrate (Fig. 7). Quantification revealed
comparable rates of phosphate incorporation into the
heterologous substrate by the Rio1 wild-type and
(S > A)
6
mutant proteins, as expected for recombinant
proteins lacking modifications (e.g. unphosphorylated
by CK2). However, when the CK2 sites were changed to
D(S>D)
6
(mimicking permanently CK2-phosphory-
lated Rio1p), Rio1 mutant protein kinase activity was
stimulated approximately twofold.
To prove the functionality of the respective CK2
phosphorylation sites in yeast, we incubated immuno-
precipitated myc
3
-tagged Rio1 wild-type, (S > A)
6
,or
(S > D)
6
mutant proteins from yeast in the presence of
[
32
P]ATP[cP] (Fig. 8). Quantification of phosphate
incorporation into the respective Rio1p versions
showed that the Rio1 wild-type protein was heavily
phosphorylated (Fig. 8C). However, when the six CK2
phosphorylation sites were mutated to either alanine or
aspartate, phosphate incorporation dropped to  20 or
40%, respectively, which reflects autophosphorylation
of Rio1p and ⁄ or the presence of a site for another as
yet unidentified kinase which co-immunoprecipitated
together with Rio1p in addition to CK2.
Biological implications of phosphorylation of
Rio1p by CK2
In order to examine the possible biological importance
of Rio1p phosphorylation in vivo, we tested whether
substitution of all six CK2 phosphorylation sites in
Rio1p by either A or D (mimicking unphosphorylated
or permanently phosphorylated Rio1p, respectively) has
any consequences on yeast viability or growth rate. For
this purpose the respective mutant alleles were brought
into the genuine genomic context (i.e. at the RIO1
locus). Gene-shuffling experiments showed that the
(S > A)
6
as well as the (S > D)
6
mutant alleles comple-
mented the deletion of the RIO1 wild-type copy. How-
ever, growth rates of yeast cells harbouring the
(S > A)
6
mutant allele were significantly reduced
Fig. 6. Mutational analyses of the CK2-sites of Rio1p. (A) Recombi-
nant GST-fused Rio1 mutant proteins were incubated without (–) or
with (+) recombinant CK2 in the presence of [
32
P]ATP[cP], sepa-
rated by SDS ⁄ PAGE and autoradiographed. (B) Coomassie Brilliant
Blue-stained gel. (C) Quantification of phosphate incorporation
(relative to GST–Rio1p precipitated amounts) into the respective
Rio1p mutant proteins by protein kinase CK2; * denotes degrada-
tion products.
M. Angermayr et al. Rio1 protein kinase is regulated by CK2
FEBS Journal 274 (2007) 4654–4667 ª 2007 The Authors Journal compilation ª 2007 FEBS 4659
(Fig. 9A), indicating that the respective serine residues
must be phosphorylated in vivo to give a biologically
fully active Rio1p kinase. The yeast strain carrying the
mutant (S > D)
6
allele behaved indistinguishably from
wild-type, suggesting that the Rio1p kinase phosphory-
lated by CK2 is the fully functional form of the enzyme
in vivo. These findings obtained with the respective
RIO1 mutant alleles corroborate the results obtained
in vitro, i.e. that the Rio1p kinase is moderately
activated by CK2 phosphorylation also in vivo in
the wild-type and that this activation accelerates cell
proliferation. These observations imply that lack of
phosphorylation is disadvantageous for cell prolifera-
tion.
One possible reason for the slow growth of the non-
phosphorylatable (S > A)
6
mutant could be that these
cells are impeded in entering or exiting from a certain
Fig. 8. Functionality of the CK2 phosphorylation sites in yeast.
(A) Myc
3
-tagged Rio1 wild-type or mutant proteins were immuno-
precipitated from yeast extracts with anti-(myc agarose) and incu-
bated in the presence of [
32
P]ATP[cP], separated by SDS ⁄ PAGE
and autoradiographed. (B) Coomassie Brilliant Blue-stained gel. (C)
Quantitative evaluation of phosphate incorporation into the respec-
tive Rio1 proteins. Values represent the average of three indepen-
dent experiments, SD bars are given in the figure.
Fig. 7. CK2 phosphorylation stimulates Rio1p kinase activity.
(A) In vitro kinase assays were performed using recombinant affin-
ity-purified His
6
-tagged wild-type or mutant Rio1p proteins (S > A)
6
or (S > D)
6
, with histone H2B as a substrate (autoradiograph). (B)
Coomassie Brilliant Blue stain of Rio1p input. (C) Quantitative evalu-
ation of phosphate incorporation into H2B (normalized to H2B input
and to input of Rio1 proteins). Values represent the average of
three independent experiments (three different purifications from
E. coli), SD bars are given in the figure.
Rio1 protein kinase is regulated by CK2 M. Angermayr et al.
4660 FEBS Journal 274 (2007) 4654–4667 ª 2007 The Authors Journal compilation ª 2007 FEBS
phase of the cell-division cycle. Therefore, we tested,
using light microscopy and after DAPI staining, whether
the slow growth yields a cell-cycle phenotype. Cells of
the logarithmically growing wild-type or the (S > A)
6
mutant strain were photographed and cells assigned to
the respective phase of the cell-division cycle (similarly
as described previously) [12]. In the (S > A)
6
mutant,
the number of cells in the S phase having a small bud
was drastically diminished to almost one third relative
to wild-type or the (S > D)
6
mutant, i.e. 8% in the
(S > A)
6
mutant versus 22% in the wild-type, and the
number of G
1
cells was increased accordingly – 39% in
the (S > A)
6
mutant versus 29% in the wild-type. By
contrast, G
2
plus M phase cells were not affected signifi-
cantly – 53% in the (S > A)
6
mutant versus 49% in the
wild-type (Fig. 9B). However, we found a slight imbal-
ance with respect to the distribution of G
2
⁄ M cells: the
number of metaphase cells with a single DNA mass at
the bud neck and the number of anaphase cells were
increased slightly in the mutant (metaphase cells: 30.2%
in the mutant versus 24% in the wild-type; anaphase
cells: 4.5% in the mutant versus 3.2% in the wild-type),
whereas the number of telophase cells was decreased
slightly (18.3% in the mutant versus 21.8% in the
wild-type). These slight imbalances are considered
insignificant, in contrast to the differences observed with
the distribution of G
1
and S phase cells. These obser-
vations suggest that (S > A)
6
mutant cells, that fail
to become phosphorylated, mainly have difficulties
entering the S phase.
The reason for the accumulation of cells in the
G
1
phase may be due to the slightly lower kinase activity
of the (S > A)
6
mutant Rio1p kinase during the G
1
phase relative to wild-type or the (S > D)
6
mutant,
thereby retarding entry into the S phase. However, we
obtained direct evidence that a different mechanism
may play a role. A first hint to this mechanism came
from quantitative analysis of Rio1 protein concentra-
tions in the two mutants. In logarithmically growing
cells of the (S > A)
6
mutant the concentration of the
respective Rio1 protein generally exceeded (approxi-
mately fivefold) that of the wild-type or the (S > D)
6
mutant proteins (see Fig. 10; log ¼ cycling cells). One
possible explanation for this finding, which was further
Fig. 9. Growth rates of RIO1 wild-type and mutant yeast strains
and cell-cycle phase distribution. (A) A yeast strain carrying a single
genomic copy of the RIO1 (S > A)
6
mutant allele is hampered in
growth rate; the respective (S > D)
6
mutant yeast strain is indistin-
guishable from the wild-type. Two independent clones were tested
in all cases. Maximum deviations are indicated by bars. (B) Loga-
rithmically growing cells were stained with DAPI, photographed
and evaluated according to the stages of the cell-division cycle as
indicated below the diagram. A total of 546 wild-type cells or 239
mutant (S > A)
6
mutant cells have been analysed.
Fig. 10. Phosphorylation of Rio1p by CK2 renders the protein sus-
ceptible to proteolysis.RIO1 wild-type, (S > A)
6
,or(S>D)
6
mutant
cells were arrested with a-factor, hydroxyurea (HU), or nocodazole
(Noc) or left untreated (log) as a control in the presence of galactose
as a carbon source (for details please refer to Experimental proce-
dures). Cellular extracts were separated by SDS ⁄ PAGE, and the
respective proteins were detected by western blotting. (A) Immuno-
precipitated myc
3
-tagged versions of Rio1p were detected by myc
antibodies after SDS ⁄ PAGE in a western blot. (B) Loading control.
The stable protein Aky2p served as an input control and was analo-
gously detected by Aky2p antibodies derived from hen egg yolk.
M. Angermayr et al. Rio1 protein kinase is regulated by CK2
FEBS Journal 274 (2007) 4654–4667 ª 2007 The Authors Journal compilation ª 2007 FEBS 4661
pursued, is that the unphosphorylated version is stable,
whereas the (S > D)
6
mutant protein, mimicking the
phosphorylated form (and obviously also wild-type
Rio1p) is proteolytically degraded. Generally increased
proteolytic instability of Rio1p wild-type and the
(S > D)
6
mutant proteins relative to the (S > A)
6
mutant was, however, not observed in unsynchronized
cells (not shown). Therefore, we tested whether Rio1p
and Rio1(S > D)
6
mutant proteins are degraded at a
certain stage of the cell cycle. Such temporary instability
may explain the lower steady-state concentration of
the Rio1 mutant protein in the (S > D)
6
p version and
wild-type Rio1p relative to (S > A)
6
p in asynchronous
cells. To test whether phosphorylated Rio1p is, in fact,
degraded at a certain stage of the cell-division cycle,
whereas the unphosphorylated form is not, we per-
formed cell-cycle arrest experiments (see Experimental
procedures). Logarithmically growing cells were induced
by galactose (RIO1 alleles under the control of the
GAL10 promoter) and simultaneously arrested by treat-
ment with either a-factor (arrest before the G
1
⁄ S transi-
tion), hydroxyurea (S phase), or nocodazole (before
onset of anaphase), respectively. Cellular concentrations
of Rio1p were measured relative to adenylate kinase 2
(Aky2p), which is a constitutively expressed, stable pro-
tein [18] as a loading control (see Experimental proce-
dures). Our results indicate that in the RIO1 wild-type
and the (S > D)
6
mutant the level of Rio1 protein is
low to undetectable in the S phase but normal in G
1
and
during mitosis compared with cycling cells (Fig. 10;
traces of material detected after arrest with hydroxyurea
may be attributable to nonarrested cells; 10–15%).
However, the level of Rio1p is surprisingly high and
constant in the (S > A)
6
mutant and, most notably, not
at all affected by the stage of the cell-division cycle
(Fig. 10), thus displaying significant resistance to pro-
teolytic degradation. These findings demonstrate that
Rio1p and the (S > D)
6
mutant proteins, mimicking
the phosphorylated version, are degraded at the G
1
⁄ S
transition, whereas the nonphosphorylatable (S > A)
6
version is not.
Discussion
The Rio1p kinase from yeast is essential and highly
conserved from archaea to man and, thus, likely to
serve an evolutionarily ancient, highly important, as yet
unknown function [12–14,17,19]. Therefore, it is of gen-
eral interest to identify interaction partners or sub-
strates and, as a consequence, the pathway(s) this
kinase is involved in. We have found that the catalytic
a subunits of protein kinase CK2, Cka2p and to a les-
ser extent Cka1p, specifically interact with Rio1p. We
have shown that the C-terminus of Rio1p is essential
and sufficient for this interaction. We have also shown
that Rio1p is a substrate for CK2 holoenzyme in vitro
and, most likely, also in vivo.
Several combinations of serine mutations in the
C-terminal portion of Rio1p proved the presence of six
clustered CK2 phosphorylation sites with different
affinities. Neither the (S > A)
6
mutant nor the 1–402
C-terminally truncated protein served as a substrate for
CK2 (excluding the presence of additional CK2 sites
N-terminal of position 402), whereas the C-terminal
fragment Rio1-335–484p alone displayed strong wild-
type-like phosphorylation by CK2.
The C-terminal portion of yeast Rio1p displays a
striking two-partite primary structure. The part C-ter-
minally adjacent to the catalytic domain is rich in
serines and acidic residues (referred to as CK2 domain,
positions 402–435), whereas the extreme C-terminus
(positions 436–484) lacks serines and is highly posi-
tively charged (mainly lysines, referred to as K-domain,
Fig. 1A).
It is noteworthy that the C-terminal domain of
Rio1p is least conserved in evolution. Archaea, that do
not have CK2, lack the CK2- and K-domains com-
pletely, but also among higher eukaryotic Rio1p ortho-
logues high sequence divergence is observed in the
C-terminal part. Higher eukaryotes harbour two ortho-
logues of Rio1p named the SUDD-type and the
ad 034-type according to their first identification [13].
The SUDD proteins have only a short stretch of basic
amino acid sequences lacking C-terminal CK2 sites.
ad 034 proteins are more closely related to yeast Rio1p
and have both a CK2- and a K-domain, although the
direct sequence similarity is low. We have cloned both
types of human cDNAs, ad 034 and SUDD, as myc
3
-
tagged version and expressed them in yeast and E. coli.
Neither, alone or together, complements RIO1 defi-
ciency in yeast. Nevertheless, both recombinant orthol-
ogous proteins are heavily phosphorylated by CK2
in vitro (M. Angermayr, unpublished results).
In vitro kinase assays with recombinant Rio1 pro-
teins from yeast have revealed that the (S > D)
6
muta-
tion, mimicking permanent phosphorylation by CK2,
stimulates Rio1p kinase activity about twofold with
H2B as a heterologous substrate. The same is true
when the extent of Rio1p autophosphorylation of the
respective mutant proteins isolated from yeast is com-
pared, suggesting that phosphorylation of Rio1p by
CK2 has only a minor, presumably modulating effect
on the kinase activity of Rio1p.
Also with other substrates of CK2 that have been
described in detail in the literature, very small physio-
logical effects of phosphorylation by CK2 have been
Rio1 protein kinase is regulated by CK2 M. Angermayr et al.
4662 FEBS Journal 274 (2007) 4654–4667 ª 2007 The Authors Journal compilation ª 2007 FEBS
reported. Many of the targets of CK2 have been found
to serve essential functions. For example, CK2
increases the efficiency of transcription of the tRNA
and 5S rRNA genes by RNA polymerase III due to
phosphorylation of TBP within TFIIIB [20]. Eukary-
otic topoisomerase II is another target of protein
kinase CK2 which is essential for viability. However,
the importance of CK2 phosporylation of topoisomer-
ase II is not well understood, because mutation of the
respective CK2 phosphorylation sites does not cause
an obvious phenotype in yeast [21,22]. Cyclin-depen-
dent protein kinase from S. cerevisiae, Cdc28p, is
phosphorylated at a single serine residue by protein
kinase CK2 [23]. Lack of phosphorylation at this site
affects neither Cdc28p kinase activity in vitro nor yeast
growth rate, but leads to a slightly decreased cell size
during the G
1
phase [9,23]; by contrast, S > E muta-
tion of this residue stimulates Cdc28p twofold, at least
in vitro [9]. Sic1p, the cyclin ⁄ CDC28 cell-cycle kinase
inhibitor that prevents premature entrance into the
S phase, is another interesting substrate of CK2, but
phosphorylation by CK2 has little influence on its
physiological function [10,24,25]. The essential transla-
tional initiation factors, eIF2a (encoded by SUI2) [26]
and eIF5 (encoded by TIF5) [27], are additional tar-
gets of CK2, but phosphorylation by CK2 of either
eIF2a or eIF5 by CK2 is not essential for their respec-
tive functions. A seeming exception of a low effect of
CK2 site mutation is constituted by Cdc37p, a kinase-
associated molecular chaperone required in concert
with Hsp90p in the regulation of the activity of several
signalling protein kinases. Mutation of the single CK2
site on Cdc37p is not lethal but severely impedes
growth, presumably because of the additive negative
effects on several important protein kinases [28,29].
Taken together, there are many examples of proteins
which serve important functions that are substrates of
CK2, but mutational alteration of the respective CK2
phosphorylation sites has little effect or, at least, is not
deleterious to cell viability. This is more surprising as
deletion of CK2 (in yeast the double deletion of CKA1
and CKA2) leads to inviability [6]. However, the pleio-
tropy of CK2 may explain its indispensability. Failure
in CK2 deletion mutants of modulating a plethora of
processes, although within narrow limits, is likely to be
detrimental to cell life. Thus, moderate activation of the
Rio1p kinase upon phosphorylation by CK2 is in the
same range as observed with most other substrates.
We have shown that mutant RIO1 alleles, in which
all six CK2 phosphorylation sites have been mutated to
alanine or aspartate, respectively, sustain yeast viability.
The (S > D)
6
mutant behaves indistinguishably from
wild-type indicating that Rio1p is heavily phosphory-
lated by CK2 in vivo. In contrast, yeast cells harbouring
exclusively the (S > A)
6
mutant allele, a substrate that
does not become phosphorylated by CK2, are severely
hampered in growth rate. In addition, we have observed
a cell-cycle phenotype with this mutant. Cytological
approaches investigating cell-cycle stages reveal that
this mutant yeast strain accumulates G
1
cells, whereas
the number of S phase cells is drastically diminished. It
may be noteworthy that we detected a slight imbalance
of metaphase, anaphase and telophase cells as well.
Most significantly, this is in accordance with our previ-
ous observation that either depletion of Rio1p in the
cell or the use of a weak D244E mutant allele leads to
increased loss of minichromosomes and to the accumu-
lation of both, large-budded M cells with a single DNA
mass at the bud neck and large G
1
cells, indicating that
Rio1p is required for exit from mitosis and during G1
phase, but obviously not during S phase [12]. However,
in contrast to our previous Rio1p depletion experiments
or the use of the weak active site mutant of Rio1
(D244E) in which inhibition of the entrance of ana-
phase was the most significant effect, we describe here
with the nonphosphorylatable (S > A)
6
mutant that
the exit from the G
1
phase is more pronouncedly
retarded than the arrest in mitosis. These findings indi-
cate that Rio1p phosphorylation by CK2 mainly plays
a role in the G
1
phase conceivably by slightly increasing
Rio1p kinase activity, but is less (or not) important
during mitosis.
What might be the physiological basis of the moder-
ate G
1
arrest phenotype? By comparing the cellular con-
centrations of Rio1p and Rio1 mutant proteins, we were
able to exclude that Rio1p or Rio1 (S > D)
6
p are pro-
teolytically less stable per se than the (S > A)
6
mutant
protein. This means that phosphorylation by CK2
causes no general signal for the degradation of Rio1p.
Rather, we observed that the cellular concentration of
Rio1p and (S > D)
6
p is extremely low to undetectable
in the S phase, indicating that phosphorylated Rio1p
and the (S > D)
6
protein are destined for degradation
at the G
1
to S boundary, whereas the (S > A)
6
protein
is not. In this context, it may be relevant that the CK2
phosphorylation sites of Rio1p overlap a bona fide
destruction box, an amino acid sequence rich in P, E, S
and T residues which has been implied to be involved in
the degradation of the respective protein in a ubiquitin-
and proteasome-dependent manner [30]. In the case
of Rio1pk, this potential degradation signal may be
activated upon phosphorylation to act as a phospho-
degron [31] and to effect cell-cycle phase-dependent
proteolysis of Rio1p before entrance into the S phase.
This presumably occurs at the same time when other
important G
1
-specific proteins (e.g. Sic1p, Cln1p,
M. Angermayr et al. Rio1 protein kinase is regulated by CK2
FEBS Journal 274 (2007) 4654–4667 ª 2007 The Authors Journal compilation ª 2007 FEBS 4663
Cln2p) [32]; are polyphosphorylated and destined for
degradation through the ubiquitin-condensing E3-com-
plex, SCF and the proteasome in order to establish
commitment for progression to the S phase. This would
imply that Rio1p phosphorylation by CK2 constitutes a
signal for its specific degradation upon G
1
⁄ S transition
and that the absence of Rio1p during the S phase is con-
ducive to cell proliferation, conceivably by accelerating
passage through the G
1
⁄ S boundary. The absence of
wild-type Rio1p and, more obviously, of the (S > D)
6
mutant protein during the S phase may be taken
as evidence in favour of this interpretation. In contrast,
the concentration of the (S > A)
6
mutant protein
mimicking the unphosphorylated version is higher than
wild-type (see Fig. 10). The fact that growth is simulta-
neously impeded in the (S > A)
6
mutant (see Fig. 9)
suggests that ridding of Rio1p before start of a new
S phase might constitute a biologically important event
and that the phosphorylated form of Rio1p is the more
active and physiologically relevant.
In summary, we have described Rio1p as a substrate
of protein kinase CK2 and provide evidence that phos-
phorylation of Rio1p by CK2 generates a signal for its
degradation in a cell-cycle phase-specific manner.
Although proteolytic degradation of Rio1p is not a
stringent prerequisite, the absence of Rio1p during the
S phase promotes cell proliferation presumably by
accelerating G
1
to S transition. Altogether, we believe
that phosphorylation of Rio1p by CK2 has at least
two biologically relevant consequences: (a) it increases
Rio1 kinase activity and, conceivably, also controls
interaction with other proteins (presumably during the
G
1
phase); and (b) it provides a signal for commitment
for degradation of Rio1p before entrance of the
S phase. We have shown for the first time that the
cellular concentration and activity of constitutively
expressed Rio1p [15,16] are likely regulated through
phosphorylation by CK2.
Experimental procedures
Plasmids and strains
E. coli expression vectors pQE32 (Qiagen, Hilden, Germany)
or pGEX-4T-2 (Amersham Biosciences, Freiburg, Germany)
were used to produce His
6
- or GST-tagged versions of Rio1p.
E. coli strain BL21-Codon Plus-RIL (Stratagene, Heidelberg,
Germany), which had been additionally transformed with the
chaperonin-harbouring plasmid pREP4-groESL [33], served
for recombinant expression of Rio1 proteins. YEp351 or
YEp352 [34] were used for protein expression in yeast strains
WCG-4a (obtained from D. H. Wolf, University of Stuttgart,
Germany) or BY4741 (Mat a, his3D1, leu2D0, met15D0,
ura3D0) [35] (obtained from EUROSCARF, Frankfurt,
Germany). Deletion strains (isogenic to BY4741) Y01428
(Dcka1)(Mat a, his3D1, leu2D0, met15D0, ura3D0, YIL035c::
kanMX4) and Y01837 (Dcka2)(Mat a, his3D1, leu2D0,
met15D0, ura3D0, YOR061w::kanMX4) were obtained from
EUROSCARF. Integration plasmid pRS306 [36] was used to
integrate myc
3
-tagged RIO1 alleles under the control of the
GAL10 promoter into the genome at the URA3 locus. Yeast
strains carrying exclusively the RIO1 (S > A)
6
or (S > D)
6
mutant alleles in the genuine genomic context (i.e. at the
RIO1 locus under the control of the RIO1 promoter) were
generated using yeast strain YMA69 (Mat a, rio1::HIS3,
ade2–1, his3–11, 15, leu2–3, 112, trp1–1, ura3–1, can1–100
[pMA 221]). The haploid rio1-deletion strain was rescued by
plasmid pMA221 which carried a RIO1 wild-type copy in the
vector pGBDU-C1 [37]. The coding regions of the (S > A)
6
or (S > D)
6
mutant alleles were amplified by PCR. YMA69
was cotransformed with the respective PCR fragments and
pFL36 [38] to have a selectable marker. Transformants were
replica-plated onto 5-flouroorotate-containing plates [39] to
select against pMA221. Candidates were analysed by PCR
and DNA sequencing.
In vitro mutagenesis and recombinant DNA
methods
Truncated versions of RIO1 were produced by PCR
(Fig. 1). RIO1 constructs were N-terminally equipped with
a myc
3
-tag and expressed under the control of the GAL10
promoter from YEp351 in yeast strain WCG-4a. CKA2 or
CKA1, respectively, were amplified from genomic DNA by
PCR, N-terminally fused to an HA
3
-tag, and expressed
under the control of the GAL10 promoter from YEp352.
Presumptive CK2 phosphorylation sites were mutated from
serine to alanine or aspartate, respectively (QuikChange
Site-Directed Mutagenesis Kit, Stratagene) (Fig. 1).
Co-purification experiments
Yeast cells were disrupted by vortexing with glass beads in
lysis buffer (50 mm Hepes-KOH, pH 7.25, 15% glycerol,
10 mm MgCl
2
, 0.1% NP-40, 1 mm NaF, 1 mm Na
3
VO
4
,
1mm phenylmethylsulfonyl fluoride, 1 lgÆmL
)1
each apro-
tinin, leupeptin and pepstatin). Myc
3
-orHA
3
-tagged pro-
teins were immunoprecipitated with anti-(myc agarose) or
HA antibodies (both from Santa Cruz Biotechnology,
Santa Cruz, CA), respectively, or protein A–Sepharose
(Sigma, Deisenhofen, Germany) in lysis buffer adjusted to
150 mm NaCl (final concentration). Immunoprecipitates
were washed three times with 50 mm Hepes-KOH, pH 7.25,
15% glycerol, 150 mm NaCl, 10 mm MgCl
2
, 0.1% NP-40,
1mm NaF, 1 mm Na
3
VO
4
,1mm phenylmethylsulfonyl
fluoride, 1 lgÆmL
)1
each aprotinin, leupeptin and pepstatin,
and twice with 50 mm Hepes-KOH, pH 7.25, 8 mm MgCl
2
,
Rio1 protein kinase is regulated by CK2 M. Angermayr et al.
4664 FEBS Journal 274 (2007) 4654–4667 ª 2007 The Authors Journal compilation ª 2007 FEBS
1.5 mm MnCl
2
. Samples were subjected to SDS ⁄ PAGE
and analysed by MS or western blotting using antibodies
directed against the myc- or HA-tag, respectively (Santa
Cruz Biotechnology).
Protein identification
The Coomassie Brilliant Blue-stained protein spots of co-
precipitates were excised from the gels and placed in a Mul-
tiscreen 96-well filter plate (Millipore, Bedford, MA) posi-
tioned on top of a vacuum manifold integrated into a
Multiprobe II Ex robotic liquid-handling system (Perkin–
Elmer, Wellesley, MA). The gel pieces were destained with
alternating washing steps using 50 mm NH
4
HCO
3
buffer
and acetonitrile. A vacuum was applied to drain the wells
after each washing step. Subsequently, trypsin (Roche
Diagnostics, Mannheim, Germany) dissolved in 50 mm
NH
4
HCO
3
was added (enzyme to substrate ratio approxi-
mately 1 : 10), and the plate was placed into an incubator at
36 °C overnight. To elute the peptides, a 96-well receiver
plate was positioned at the bottom of the Multiscreen filter
plate in the vacuum manifold. Gel pieces were incubated
with acetonitrile for 5 min, and the supernatant was eluted
into the receiver plate under vacuum. This elution step was
repeated with 10% formic acid and acetonitrile. The com-
bined supernatants were spotted onto a MALDI target. An
aliquot (0.5 lL) of the sample was mixed on the target with
0.5 lL of the matrix solution (5 mgÆmL
)1
of a-cyano-4-hy-
droxycinnamic acid dissolved in 50% acetonitrile, 0.1% tri-
fluoroacetic acid) and dried at room temperature. Mass
analysis was performed using a positive reflector mode with
a deflection cut off range of m ⁄ z 800 on a 4700 Proteomics
Analyser (Applied Biosystems, Framingham, MA) equipped
with an Nd-YAG laser that produces pulsed power at
355 nm at pulse rates of 200 Hz. One thousand laser shots
were accumulated to produce one single spectrum. Subse-
quently, high-energy MALDI-TOF ⁄ TOF CID spectra were
recorded on selected ions from the same sample spot. The
collision energy was 1 kV. Air was used as collision gas.
The peptide mass fingerprints were submitted to a search at
the NCBI protein database using mascot
4
(http://www.
matrixscience.com). For unambiguous identification of the
proteins, tandem MS analysis was performed on one or two
peptides of the peptide mass fingerprints followed by a
search of the NCBI protein database using mascot.
Purification of recombinant Rio1p from E. coli
His
6
-tagged Rio1p was expressed in E. coli BL21 and puri-
fied as described [12,13]. Expression of GST–Rio1p in
E. coli was induced by 1 mm isopropyl thio-b-d-galactoside
at 30 °C for 3.5 h. Cells were harvested, incubated on ice in
50 mm Tris-Cl, pH 8.0, 15% glycerol, 15 mm KCl, 5 mm
MgCl
2
,1mm NaF, 1 mm Na
3
VO
4
,1mm phenylmethylsul-
fonyl fluoride, 1 lgÆmL
)1
each aprotinin, leupeptin and
pepstatin, and 1 mgÆmL
)1
lysozyme for 30 min and lysed
by sonication. The 15 000 g supernatant was incubated
with glutathione agarose (Sigma). Sedimented complexes
were washed three times with 50 mm Tris-Cl, pH 7.5,
100 mm KCl, 0.1% NP-40, 5 mm MgCl
2
,1mm NaF, 1 mm
Na
3
VO
4
,1mm phenylmethylsulfonyl fluoride, 1 lgÆmL
)1
each aprotinin, leupeptin and pepstatin, twice in kinase
buffer, and used for in vitro kinase assays.
In vitro kinase assays
Recombinant human protein kinase CK2 holoenzyme
(0.5 U, corresponding to 1 ng; New England Biolabs, Frank-
furt am Main, Germany) was incubated with purified recom-
binant enzymatically inactive GST–Rio1p as substrate in
20 mm Tris-Cl, pH 7.5, 50 mm KCl, 10 mm MgCl
2
in the
presence of 5 lCi [
32
P]ATP[cP] (10 CiÆmmol
)1
; final ATP
concentration 16.7 lm)at30°C for 30 min.
Myc
3
-tagged
5
Rio1 proteins were purified from yeast
wild-type, Dcka1-, or Dcka2-genomic backgrounds and
incubated in 50 mm Hepes-KOH, pH 7.25, 10 mm MgCl
2
in the presence of 5 lCi [
32
P]ATP[cP] (10 CiÆmmol
)1
; final
ATP concentration 16.7 lm)at30°C for 30 min. Reactions
were terminated by addition of gel-loading buffer and run
on SDS ⁄ PAGE. Gels were stained and dried for autoradio-
graphy.
Recombinant wild-type or mutant Rio1 proteins were
incubated with 15 lg histone H2B (Roche) as a substrate in
50 mm Hepes-KOH, 5 mm MgCl
2
,5mm MnCl
2
in the
presence of 5 lCi [
32
P]ATP[cP] (10 CiÆmmol
)1
; final ATP
concentration 16.7 lm)at30°C for 30 min.
Cell-cycle arrest experiments to test Rio1p
stability
Yeast strains carrying the respective myc
3
-tagged RIO1-
alleles under the control of the GAL10 promoter in the
genomic context (the respective alleles were integrated at the
URA3 locus with the help of the integration plasmid
pRS306) were cultured on 2% glucose-rich medium, shifted
to medium containing 2% raffinose as a carbon source for
two generations and then 2% galactose (final concentration)
was added. At this point the respective yeast cultures were
divided into aliquots and treated with a-factor (3 lgÆmL
)1
;
with further addition of 1.5 lgÆmL
)1
after 1.5 and 2.25 h to
ensure a stable arrest), 150 mm hydroxyurea or 15 lgÆmL
)1
nocodazole, respectively. One untreated aliquot served as
the control (cycling cells). Cells were pelleted, washed once
in H
2
O and frozen in liquid nitrogen. Subsequently, yeast
cells were disrupted by vortexing with glass beads in the
same buffer as described for the co-immunopurification
experiments, protein contents were determined, and the
samples subjected to SDS ⁄ PAGE and analysed by western
blotting using myc antibodies (Santa Cruz Biotechnology).
As a loading control, we used antibodies to detect Aky2p
M. Angermayr et al. Rio1 protein kinase is regulated by CK2
FEBS Journal 274 (2007) 4654–4667 ª 2007 The Authors Journal compilation ª 2007 FEBS 4665
[18], a protein which is stable throughout the cell cycle and
highly resistant to proteolytic degradation [40].
Miscellaneous procedures
Yeast were grown on standard media [41] and transformed
as described by Gietz et al. [42]. Microscopy and cell cycle
analyses were performed as described [12]. Protein contents
were determined by the method published by Bradford [43].
Other molecular methods were performed according to
standard procedures [44] or as recommended by the manu-
facturers.
6
References
1 Glover CV III (1998) On the physiological role of casein
kinase II in Saccharomyces cerevisiae. Prog Nucleic Acid
Res Mol Biol 59, 95–133.
2 Ahmed K, Gerber DA & Cochet C (2002) Joining the
cell survival squad: an emerging role for protein kinase
CK2. Trends Cell Biol 12, 226–230.
3 Meggio F & Pinna LA (2003) One-thousand-and-one
substrates of protein kinase CK2? FASEB J 17, 349–368.
4 Allende CC & Allende JE (1998) Promiscuous subunit
interactions: a possible mechanism for the regulation of
protein kinase CK2. J Cell Biochem 30 ⁄ 31 (Suppl), 129–
136.
5 Pinna LA (2003) The raison d’eˆ tre of constitutively
active protein kinases: the lesson of CK2. Acc Chem
Res 36, 378–338.
6 Padmanabha R, Chen-Wu JL, Hanna DE & Glover
CVC (1990) Isolation, sequencing, and disruption of the
yeast CKA2 gene: casein kinase II is essential for viabi-
lity in Saccharomyces cerevisiae. Mol Cell Biol 10, 4089–
4099.
7 Carroll D & Marshak DR (1989) Serum-stimulated cell
growth causes oscillations in casein kinase II activity.
J Biol Chem 264, 7345–7348.
8 Olsten MEK & Litchfield DW (2004) Order or chaos?
An evaluation of the regulation of protein kinase CK2.
Biochem Cell Biol 82, 681–693.
9 Russo GL, van den Bos C & Marshak DR (2001)
Mutation at the CK2 phosphorylation site on Cdc28
affects kinase activity and cell size in Saccharomyces
cerevisiae. Mol Cell Biochem 227, 113–117.
10 Coccetti P, Zinzalla V, Tedeschi G, Russo GL, Fantina-
to S, Marin O, Pinna LA, Vanoni M & Alberghina L
(2006) Sic1 is phosphorylated by CK2 on Ser201 in
budding yeast cells. Biochem Biophys Res Commun 346,
786–793.
11 Hanna DE, Rethinaswamy A & Glover CVC (1995)
Casein kinase II is required for cell cycle progression
during G
1
and G
2
⁄ MinSaccharomyces cerevisiae.
J Biol Chem 270, 25905–259124.
12 Angermayr M, Roidl A & Bandlow W (2002) Yeast
Rio1p is the founding member of a novel subfamily of
protein serine kinases involved in the control of cell
cycle progression. Mol Microbiol 44, 309–324.
13 Angermayr M & Bandlow W (2002) RIO1, an extra-
ordinary novel protein kinase. FEBS Lett 524, 31–36.
14 LaRonde-LeBlanc N & Wlodawer A (2005) A family
portrait of the RIO kinases. J Biol Chem 280, 37297–
37300.
15 Angermayr M & Bandlow W (1997) The type of basal
promoter determines the regulated or constitutive mode
of transcription in the common control region of the
yeast gene pair GCY1 ⁄ RIO1. J Biol Chem 272, 31630–
31635.
16 Angermayr M, Schwerdtfeger K & Bandlow W (2003)
A nucleosome-free dG–dC-rich sequence element pro-
motes constitutive transcription of the essential RIO1
gene. Biol Chem 384, 1287–1292.
17 Vanrobays E, Gleizes PE, Bousquet-Antonelli C,
Noaillac-Depeyre J, Caizergues-Ferrer M & Gelugne
JP (2001) Processing of 20S pre-rRNA to 18S ribo-
somal RNA in yeast requires Rrp10p, an essential
non-ribosomal cytoplasmic protein. EMBO J 20,
4204–4213.
18 Schricker R, Angermayr M, Strobel G, Klinke S, Kor-
ber D & Bandlow W (2002) Redundant mitochondrial
targeting signals in yeast adenylate kinase. J Biol Chem
277, 28757–28764.
19 LaRonde-LeBlanc N, Guszczynski T, Copeland T &
Wlodawer A (2005) Structure and activity of the atypi-
cal serine kinase Rio1. FEBS J 272, 3698–3713.
20 Ghavidel A & Schultz MC (1997) Casein kinase II regu-
lation of yeast TFIIIB is mediated by the TATA-bind-
ing protein. Genes Dev 11 , 2780–2789.
21 Cardenas ME, Dang O, Glover CV & Gasser SM
(1992) Casein kinase II phosphorylates the eukaryote-
specific C-terminal domain of topoisomerase II in vivo.
EMBO J 11, 1785–1796.
22 Leroy D, Alghisi GC, Roberts E, Filhol-Cochet O &
Gasser SM (1999) Mutations in the C-terminal domain
of topoisomerase II affect meiotic function and interac-
tion with the casein kinase 2 beta subunit. Mol Cell
Biochem 19, 85–95.
23 Russo GL, van den Bos C, Sutton A, Coccetti P,
Baroni MD, Alberghina L & Marshak DR (2000)
Phosphorylation of Cdc28 and regulation of cell size
by the protein kinase CKII in Saccharomyces cervisiae.
Biochem J 351, 143–150.
24 Alberghina L & Porro D (1993) Mutations of the CK2
phosphorylation site of Sic1 affect cell size. Yeast 9,
815–823.
25 Coccetti P, Rossi RI, Sternieri F, Porro D, Russo GI,
Di Fonzo A, Magni F, Vanoni M & Alberghina L
(2004) Mutations of the CK2 phosphorylation site of
Rio1 protein kinase is regulated by CK2 M. Angermayr et al.
4666 FEBS Journal 274 (2007) 4654–4667 ª 2007 The Authors Journal compilation ª 2007 FEBS

Thứ Sáu, 4 tháng 4, 2014

Phương pháp tính và động thái chỉ sógiá chứng khoán Việt Nam VN-Index từ ngày 28/07/2000 đến 25/04/2006


LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "Phương pháp tính và động thái chỉ sógiá chứng khoán Việt Nam VN-Index từ ngày 28/07/2000 đến 25/04/2006": http://123doc.vn/document/1049107-phuong-phap-tinh-va-dong-thai-chi-sogia-chung-khoan-viet-nam-vn-index-tu-ngay-28-07-2000-den-25-04-2006.htm


Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Toán Tài chính 44
PHẦN 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ CHỈ SỐ GIÁ
CHỨNG KHOÁN
1.1 Nguồn gốc hình thành và khái niệm
Chỉ số giá chứng khoán là thước đo phản ánh sự biến động giá chứng
khoán nói chung trên thị trường chứng khoán. Mục đích chính của việc xây
dựng nên các chỉ số giá là nhằm dự đoán các xu thế thị trường, làm cơ sở cho
các quyết định mua hoặc bán chứng khoán tại từng thời điểm nhất định.
Các chỉ số giá trên thị trường chứng khoán có thể được chia làm hai loại
cơ bản – chỉ số giá bình quân và chỉ số giá tổng hợp. Chỉ số giá bình quân
được tính theo phương pháp bình quân giản đơn (arithmetic average) của một
nhóm chứng khoán, điển hình là chỉ số DowJones Công nghiệp ( DJIA – được
tính toán trên cơ sở giá của 30 loại cổ phiếu của những công ty hàng đầu trong
một số ngành công nghiệp của Mỹ được niêm yết trên Sở giao dịch chứng
khoán NewYork – NYSE). Chỉ số giá tổng hợp thường được tính theo phương
pháp bình quân gia quyền giá trị ( value-weighted ) và số lượng các loại cổ
phiếu được sử dụng để tính toán cũng lớn hơn, tiêu biểu là chỉ số S&P 500
(được tính cho 500 loại cổ phiếu, phần lớn được niêm yết trên NYSE).
Ví dụ minh họa:
Cổ phiếu
Tổng số
CP
Giá ngày
21/1
Giá ngày
21/8
Tỷ lệ thay
đổi
X 60.000 30 45 +50%
Y 20.000 25 80 +220%
Z 90.000 65 85 +31%
Theo cách tính chỉ số giá bình quân DowJones ( DJIA )
Đỗ Huy Hoàng
Trang 5
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Toán Tài chính 44
Cổ phiếu
Giá ngày
21/1
Tỷ trọng
Giá ngày
21/8
Tỷ trọng
X 30 25,00% 45 24.43%
Y 25 20,83% 80 38.09%
Z 65 54,17% 85 40.48%
Tổng cộng 120 100% 210 100%
Tổng giá trị của 3 cổ phiếu ngày 21/8 210
Chỉ số = = *100 = 175
Tổng giá trị của 3 cổ phiếu ngày 21/1 120
Theo cách tính chỉ số giá tổng hợpS&P 500
Cổ phiếu
Tổng giá
trị 21/1
Tỷ trọng
Tổng giá
trị 21/8
Tỷ trọng
X 1.800.000 22,1% 2.700.000 22.6%
Y 500.000 6,1% 1.600.000 13.4%
Z 5.850.000 71.8% 7.650.000 64.0%
Tổng cộng 8.150.000 100% 11.950.000 100%
Tổng giá trị thị trường của 3 cổ phiếu ngày 21/8 11950.000
Chỉ số = = *100 = 146
Tổng giá trị thị trường của 3 cổ phiếu ngày 21/1 8.150.000
Trong cách tính toán chỉ số bình quân, các cổ phiếu có thị giá càng cao
thì ảnh hưởng càng lớn đến chỉ số; đối với chỉ số giá tổng hợp các cổ phiếu có
số lượng niêm yết lớn cũng sẽ ảnh hưởng đến chỉ số nhiều hơn ( các cổ phiếu
có số lượng niêm yết ngang nhau, cổ phiếu có thị giá cao hơn sẽ có ảnh hưởng
lớn hơn đến chỉ số).
1.1 Các phương pháp tính chỉ số giá chứng khoán.
1.1.1 Chỉ số giá bình quân giản đơn
Đỗ Huy Hoàng
Trang 6
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Toán Tài chính 44
Đây là phương pháp tính của chỉ số DJIA, trong phương pháp tính
không có sự tham gia của quyền số:
I =


=
=
n
i
io
n
i
it
P
P
1
1
(1.1)
Trong đó : I : là Chỉ số giá bình quân giản đơn
P
it
: là giá thời kỳ (t) của các cổ phiếu trong giỏ tính toán.
P
io
: là giá thời kỳ gốc (t
o
) của các cổ phiếu trong giỏ tính toán
i = 1
n→
. Số cổ phiếu trong giỏ tính toán
Cách tính toán chỉ số này rất đơn giản và dễ hiểu. Tuy nhiên theo
phương pháp này ta đã bỏ qua sự biến động của quyền số. Nó chỉ là số bình
quân giản đơn. Khi áp dụng trong tính toán, kết quả thu được là đáng tin cậy
khi các phần tử khá đồng đều hay phương sai của chúng nhỏ.
1.1.1 Chỉ số giá bình quân gia quyền giá trị
Chỉ số giá bình quân gia quyền giá trị là chỉ số giá bình quân được
tính không chỉ quan tâm đến giá mà còn quan tâm đến khối lượng, khi có sự
biến động về giá thì phần tử có khối lượng càng lớn thì ảnh hưởng càng nhiều
đến tổng thể và ngược lại. I =


=
=
n
i
io
n
i
it
qP
qP
1
1
(1.2)
Trong đó: I : là chỉ số giá bình quân gia quyền giá trị.
P
it
: là giá thời kỳ (t) của các cổ phiếu trong giỏ tính toán.
P
io :
là giá thời kỳ gốc (t
o
) của các cổ phiếu trong giỏ tính toán
q : là khối lượng ( quyền số) có thể theo thời kỳ gốc hoặc thời kỳ
hiện hành.
i = 1
n→
. Số cổ phiếu trong giỏ tính toán
Đỗ Huy Hoàng
Trang 7
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Toán Tài chính 44
Chỉ số giá bình quân gia quyền có cách tính phức tạp hơn phương pháp
bình quân giản đơn. Phương pháp này đã đề cập đến quyền số “khối lượng”.
1.1.2 Chỉ số giá bình quân Laspeyres
Chỉ số giá bình quân Laspeyres là chỉ số bình quân gia quyền với quyền
số là “khối lượng thời kỳ gốc”. Ta có công thức sau:
I
L
=


=
=
n
i
ioo
n
i
ito
Pq
Pq
1
1
(1.3)
Trong đó: I
L
: là chỉ số giá bình quân gia quyền Laspeyres
P
it
: là giá thời kỳ (t) của các cổ phiếu trong giỏ tính toán.
P
io :
là giá thời kỳ gốc (t
o
) của các cổ phiếu trong giỏ tính toán
q
o
: là khối lượng ( quyền số) theo thời kỳ gốc.
i = 1
n→
. Số cổ phiếu trong giỏ tính toán
Theo phương pháp Laspeyres, ta đã đề cập đến quyền số khối lượng. Tuy
nhiên do quyền số là thời kỳ gốc nên ta chỉ quan tâm đến khối lượng ở lần đầu
tiên giao dịch. Nó không cập nhật được sự thay đổi liên tục của quyền số.
1.1.3 Chỉ số giá bình quân Paascher
Chỉ số giá bình quân Paascher là chỉ số giá bình quân gia quyền với
quyền số là “khối lượng thời kỳ hiện hành”.Kết quả tính sẽ phụ thuộc trực tiếp
đến quyền số thời kỳ hiện hành. Ta có:
I
p
=


=
=
n
i
ioi
n
i
iti
Pq
Pq
1
1
(1.4)
Trong đó: I
p
: là chỉ số giá bình quân gia quyền Paascher
P
it
: là giá thời kỳ (t) của các cổ phiếu trong giỏ tính toán.
P
io :
là giá thời kỳ gốc (t
o
) của các cổ phiếu trong giỏ tính toán
q
i
: là khối lượng ( quyền số) theo thời kỳ hiện hành.
i = 1
n→
. Số cổ phiếu trong giỏ tính toán
Đỗ Huy Hoàng
Trang 8
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Toán Tài chính 44
Với phương pháp tính này, ta thường xuyên phải cập nhật số liệu hiện
hành của quyền số. Tuy có mất công sức hơn về mặt thu thập số liệu nhưng
phương pháp này đã phản ánh đầy đủ, liên tục những biến động không chỉ về
mặt giá mà còn cả về mặt lượng của các cổ phiếu trong giỏ tính toán.
1.1.4 Chỉ số giá bình quân Fisher
Chỉ số giá bình quân Fisher là chỉ số bình quân giữa chỉ số giá bình
quân Laspeyres và chỉ số giá bình quân Paascher. Ta có :
I
f
=
Lp II *
(1.5)
Trong đó: I
f
: là chỉ số giá bình quân Fisher
I
L
: là chỉ số giá bình quân Laspeyres
I
p
: là chỉ số giá bình quân Paascher
Với phương pháp tính này, ta đã giảm thiểu những nhược điểm của hai
phương pháp Laspeyres và phương pháp Paascher. Phương pháp tính này có
phức tạp nhưng với những tổng thể có sự biến thiên của các phần tử là không
đồng đều hay phương sai ở mức cao thì đây là phương pháp tính hữu hiệu nhất.
1.2 Ưu nhược điểm của từng loại quyền số
Từ khi ra đời cho đến nay, chỉ số giá luôn hình thành và phát triển. Với
mỗi cách tính đều có những ưu điểm và nhược điểm nhất định.
Với phương pháp “bình quân giản đơn” ta thấy: Cổ phiếu có thị giá càng
cao thì ảnh hưởng càng lớn đến chỉ số giá. Cổ phiếu có thị giá cao tăng 1% ảnh
hưởng nhiều đến chỉ số giá hơn cổ phiếu có thị giá thấp cũng tăng 1%. Nó
phản ánh không thật sự đầy đủ về sự biến động của thị trường. Phương pháp
này chỉ áp dụng và cho kết quả đúng khi tổng thể nghiên cứu là đồng đều hay
phương sai nhỏ. Hiện nay trên thế giới, các chỉ số DowJones ( Mỹ) , Nikkei
225 (Nhật), chỉ số tổng hợp MIB ( Italia) áp dụng phương pháp tính này.
Với phương pháp “bình quân gia quyền giá trị” cho thấy các công ty lớn
sẽ có tầm ảnh hưởng lớn. Nếu cùng thị giá giao dịch, công ty nào có khối
Đỗ Huy Hoàng
Trang 9
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Toán Tài chính 44
lượng niêm yết lớn hơn sẽ ảnh hưởng nhiều hơn đến chỉ số giá. Có những loại
cổ phiếu giao dịch ít do khối lượng niêm yết lớn => ảnh hưởng đến chỉ số giá.
Với phương pháp chỉ số giá bình quân Laspeyers, đây là phương pháp
tính với quyền số là “khối lượng thời kỳ gốc” => nó không phản ánh được sự
biến động liên tục của thị trường. Đây là phương pháp mà FAZ, DAX của Đức
sử dụng để tính toán.
Phương pháp chỉ số giá bình quân Passchers, đây là phương pháp tính
chỉ số giá cổ phiếu thông dụng và được áp dung nhiều nhất trên thế giới hiện
nay. Với quyền số là “khối lượng thời kỳ tính toán” nó đã phản ánh tương đối
đầy đủ và liên tục về sự biến động của các phần tử trong giỏ tính toán. Các chỉ
số S&P 500 (Mỹ) KOSPI (Hàn Quốc), TOPIX ( Nhật) , CAC ( Pháp) ,
Hangseng( Hồng Kông), FT-SE ( Anh) ,…đã và đang áp dụng phương pháp
này trong tính toán và dự báo.
1.3 Phương pháp tính chỉ số VN-Index trên TTCK Việt Nam
Chỉ số giá thị trường chứng khoán Việt Nam, VN-Index là chỉ số phản
ánh mức giá trên thị trường chứng khoán trong một ngày cụ thể so sánh với
mức giá tại thời điểm gốc.
VN-Index là chỉ số giá tổng hợp được tính theo phương pháp gia quyền
tổng giá trị thị trường của tất cả các cổ phiếu được niêm yết trên trung tâm giao
dịch chứng khoán Thành phố. Hồ Chí Minh.( Phương pháp Passcher).
VN-Index có ngày gốc là 28 tháng 07 năm 2000 với giá trị 100 điểm.
Tổng giá trị thị trường hiện tại
VN-Index = * 100
Tổng giá trị thị trường gốc

CMV
VN-Index = * 100 (1.6)
BMV
Đỗ Huy Hoàng
Trang 10
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Toán Tài chính 44
1.4Nguyên nhân gây ra tính không liên tục trong quá trình tính
toán chỉ số giá chứng khoán.
Với bất kỳ phương pháp tính toán chỉ số giá chứng khóan nào cũng phải
đảm bảo các nguyên tắc cơ bản sau:
- Chỉ số giá phản ánh đúng biến động của giá.
- Biến động của chỉ số giá không bị ảnh hưởng bởi biến động của các
yếu tố khác (ngoài giá ).
Trong quá trình hình thành và phát triển, các công ty có cổ phiếu niêm
yết trên các trung tâm giao dich chứng khoán luôn ngày càng phát triển hoặc
diệt vong. Ngày 28 tháng 07 năm 2000 đánh dấu sự ra đời của thị trường
chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, vào thời gian đó chỉ có duy nhất 2 cổ phiếu
niêm yết trên trung tâm giao dịch chứng khoán Tp. Hồ Chí Minh là REE và
SAM. Không lâu sau vào ngày 4 tháng 8 năm 2000 đã có thêm 2 cổ phiếu
TMS và HAP tham gia niêm yết trên trung tâm giao dịch chứng khoán. Và
hiện nay, trên trung tâm giao dịch chứng khoán TP. Hồ Chí Minh đã có tổng
cộng là 35 loại cổ phiếu được niêm yết. Việc thêm ( hay bớt) cổ phiếu khỏi rổ
đại diện đều ảnh hưởng đến việc tính toán chỉ số giá chứng khoán. Và để phản
ánh chính xác sự biến động của chỉ số giá VN-Index, ta phải điều chỉnh lại
“hệ số chia” cho phù hợp.
Bên cạnh ảnh hưởng của việc thêm ( bớt) cổ phiếu khỏi rổ đại diện, việc
tách ( gộp) hay thay thế cổ phiếu cũng ảnh hưởng đến chỉ số giá chứng khoán
nói chung. Việc tách cổ phiếu rõ ràng nhằm tăng tính thanh khoản của cổ phiếu
đó bằng việc tách 1 cổ phiếu thành 2 hay 3 cổ phiếu. Chính việc này làm giá trị
cổ phiếu giảm.
Giả sử cổ phiếu A có giá bán 90.000đ/cp, khối lượng niêm yết 100.000
cp.Do công ty làm ăn tốt, cổ phiếu sẽ tăng giá trong tương lai, công ty quyết
định tách 1 cổ phiếu thành 3 cổ phiếu. Lúc này giá 1 cổ phiếu sẽ là 30.000đ/cp.
Nếu theo phương pháp bình quân giản đơn, do đã không quan tâm đến
quyền số giá cả. Vì vậy khi tính toán sẽ làm chỉ số giá giảm một cách rõ rệt.
Đỗ Huy Hoàng
Trang 11
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Toán Tài chính 44
Điều này là không chính xác. Tuy nhiên, nếu sử dụng phương pháp bình quân
gia quyền có trọng số thì ta sẽ khắc phục được nhược điểm này.
Bên cạnh hai nguyên nhân trên, việc công ty quyết định trả cổ tức bằng
tiền, bằng quyền mua cổ phiếu cho các cổ đông. Việc thưởng cổ phiếu cho cổ
đông, phát hành thêm cổ phiếu để tăng vốn…v.v sẽ có ảnh hưởng đến tính
toán chỉ số giá VN-Index. Để khắc phục những hậu quả này, ta phải tiến hành
điều chỉnh lại “hệ số chia”. Trong từng trường hợp cụ thể sẽ được trình bày cụ
thể trong phần sau của bài viết.
1.5Kỹ thuật trừ khử tính không liên tục trong quá trình tính toán
chỉ số giá chứng khoán.
Như đã trình bày ở phần (1.5), ta thấy có rất nhiều yếu tố gây nên tính
không liên tục trong quá trình tính toán chỉ số giá VN-Index. Trong từng
trường hợp cụ thể ta phải tìm phương pháp toán học để tính lại “hệ số chia”
nhằm duy trì tính liên tục của chỉ số gía VN-Index.
(1.7)
1.5.1 Bớt cổ phiếu khỏi rổ đại diện
Trên thế giới, việc bớt cổ phiếu khỏi rổ đại diện không phải là không có.
Ví dụ như chỉ số DowJones dựa trên 65 cổ phiếu mạnh nhất. Từ khi ra đời cho
đến nay rất nhiều cổ phiếu đã vào rồi lại bị loại ra khỏi rổ đại diện. Ngay cả
như IBM, một công ty máy tính rất mạnh cũng đã có lần bị loại ra khỏi rổ đại
diện do không đủ tiêu chuẩn đứng trong Top 65. Duy nhất chỉ có cổ phiếu của
ngành điện lực của Mỹ là tồn tại trong giỏ tính toán từ khi ra đời chỉ số DJIA
cho đến nay.
Việc bị loại ra khỏi rổ đại diện có thể do: doanh nghiệp đang lụi bại, vai
trò, vị thế của doanh nghiệp trên thị trường bị giảm sút. Chính việc loại cổ
Đỗ Huy Hoàng
Trang 12
Tổng giá trị trước khi thay đổi Tổng giá trị sau khi thay đổi
=
Hệ số chia cũ Hệ số chia mới
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Toán Tài chính 44
phiếu “không đủ mạnh” ra khỏi rổ đại diện cũng tạo ra tính không liên tục do
ta không có “chuẩn ” để so sánh giữa các thời kỳ.
Ở Việt Nam, do chưa có quá nhiều cổ phiếu của các công ty niêm yết
trên trung tâm giao dịch chứng khoán Tp. Hồ Chí Minh nên rổ đại diện để tính
chỉ số giá chứng khoán là tất cả các cổ phiếu của các công ty niêm yết. Do vậy,
không có trường hợp cổ phiếu bị loại ra khỏi rổ đại diện. Tuy nhiên, trên thế
giới đã xây dựng cách tính toán và hiệu chỉnh cho trường hợp này như sau:
- Trên thị trường có các cổ phiếu : X
1 ,
X
2 ,
….,X
n
- Giá giao dịch ngày (t) là : P
1
, P
2
,…., P
n
- Số chứng khoán niêm yết là : Q
1,
Q
2,
… , Q
n
- Hệ số chia ngày ( t) là : G
o
- Giả sử ngày (t+1) ta bớt cổ phiếu (j) và (k) với j,k

(1,2,3,…,n) ra khỏi
rổ đại diện.
Trong trường hợp này để đảm bảo tính liên tục, ta phải tính lại hệ số
chia theo công thức sau:
1 1
n n
i i i i k k j j
i i
o m
Q P Q P Q P Q P
G G
= =
− −
=
∑ ∑
(1.8)
Ta có :
1
1
n
o i i k k j j
i
m
n
i i
i
G Q P Q P Q P
G
Q P
=
=
 
− −
 ÷
 
=


Hệ số chia mới là G
m
Ví dụ minh họa :
Ngày Cổ phiếu Thị giá Khối lượng Giá trị
01/01/2006
A 30 100 3000
B 45 120 5400
C 50 200 10000
Tổng cộng 18400

Theo công thức (1.6) ta có :
Đỗ Huy Hoàng
Trang 13
Chuyên đề thực tập tốt nghiệp Toán Tài chính 44
Chỉ số VN-Index
CMV
BMV
=
=
18400
*100 100
18400
=
(điểm)
Ngày Cổ phiếu Thị giá Khối lượng Giá trị
03/01/2006
A 35 100 3500
B 40 120 4800
C 55 180 9900
Tổng cộng 18200
Theo công thức (1.6) ta có:
Chỉ số VN-Index
CMV
BMV
=
=
18200
*100 98.91
18400
=
(điểm )
Ngày Cổ phiếu Thị giá Khối lượng Giá trị
04/01/2006
A 35 100 3500
B 40 120 4800
Tổng cộng 8300
Theo công thức (1.8) ta có:

m
m
m
8300 18200
G 18400
8300*18400
G
18200
G 8391.21
=
=
=
Chỉ số VN-Index =
8300
*100 98.91
8391.21
=
( điểm )
Bằng việc điều chỉnh lại hệ số chia, ta có được kết quả của chỉ số giá
VN-Index của ngày 04/01 không khác ngày 03/01 trước đó. Ở đây ta giả định
giá và lượng của 2 cổ phiếu A và B ở hai ngày 03/01 và 04/01 là không thay
đổi để thấy rõ việc điều chỉnh hệ số chia. Trong thực tế, giá của A và B có thể
thay đổi và việc tính lại hệ số chia vẫn áp dụng công thức (1.7)
Ta sẽ lấy số liệu theo ví dụ trên để minh họa cho các trường hợp sau.
1.5.2 Thêm cổ phiếu vào rổ đại diện
Đỗ Huy Hoàng
Trang 14

Giao trinh A den Z ve May Tinh


LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "Giao trinh A den Z ve May Tinh": http://123doc.vn/document/542011-giao-trinh-a-den-z-ve-may-tinh.htm


2. Bo mạch chủ (Motherboard): có rất nhiều loại khác nhau hỗ trợ chíp khác
nhau, RAM khác nhau, chuẩn ổ cứng khác nhau. Nhìn chung chipset của bo
mạch chủ quyết định các loại phần cứng khác mà bo mạch này hỗ trợ.
3. Chip (processsor), hay bộ vi xử lý: thường được sản xuất bởi AMD hay
Intel (theo chuẩn x86) và có rất nhiều tốc độ khác nhau. Thường thì các chip có
tốc độ cao nhất (hiện là Pentium 4 3.08GHz và AMD Athlon XP 2800+) thường
có yêu cầu cao về bo mạch chủ cũng như RAM, chipset v.v.
4. Bộ nhớ (RAM): là nơi lưu trữ các thông tin đang được thính toán: Có rất
nhiều kiểu RAM khác nhau (RDRAM, DDR RAM, SDRAM), tốc độ khác nhau
(PC 100/133, PC 2100, PC 2700 v.v.) mỗi loại RAM chỉ hoạt động với một loại
chipset (bo mạch chủ) nhất định.

5. Ổ cứng (Hard disk): là nơi thông tin được lưu trữ: có nhiều loại ổ cứng khác
nhau với tốc độ khác nhau (5400RPM, 7200 RPM), chuẩn khác nhau (IDE hay
SCSI hay Serial ATA), DMA khác nhau (ATA 66/100/133), dung lượng khác
nhau (30GB, 100GB, 200GB v.v.)

6. Ổ đĩa mềm (Floppy): là ổ đĩa dùng cho đĩa mềm, đây là loại ổ đĩa đã rất lâu
đời và hiện thời chỉ có một chuẩn thôi, khá đơn giản). Trong tương lai gần ổ này
sẽ bị loại bỏ. Và đã bị loại bỏ, bi giờ dùng USB hay Ổ cứng di động.
7. Ổ đĩa quang (Optical drive): bao gồm CD-ROM, DVD-ROM, CD-RW (ổ ghi
CD), DVD-RW, DVD+RW (ổ ghi DVD), DVD-RAM (ổ ghi DVD).

8. Các lại thiết bị ngoại vi lắp thêm (Peripheral devices): Có vô cũng nhiều loại
khác nhau bao gồm: Video card (sử dung khe cắm AGP hoặc PCI), sound card,
NIC, Modem, USB 2.0, Firewre (PCI) v.v. một số bo mạch chủ cũng có sound,
NIC, video gắn kèm, tuy nhiên loại lắp thêm vào thường có hiệu suất cao hơn.
Đó là chưa kể đến việc cài đặt hệ điều hành, có nhiều hệ điều hành khác nhau
và cách cài đặt khác nhau Nhìn chung bạn cần đọc nhiều sách để tìm hiểu, và
không bao giờ là đủ cả. Để thực hành, bạn nên mua một máy tính về, tháo ra rồi
tự lắp lại xem sao.Đông Ngô
Tôi muốn nhắc nhở bạn đôi chúc khi tháo ráp máy hay lắp ráp máy. Hạng chế tối
đa đụng vào các con chip, những phần nối (hai mạch nối vào nhau) vì bạn có thể
tạo ra hiệu ứng tích điện làm cháy chip. Cách tốt nhất là bạn nên có ground trap
Nếu không có ground trap, cách tốt nhất bạn nên chạm tay vào vỏ sắt của máy
computer hay vào những gì bằng kim loại bự như chân bàn, ống nước sắt
trước khi đụng chip. Nếu nhà là sàn gạch thì nên đi chân không. Lý do là khi bạn
đứng lên, ngồi xuống hay đi đứng, cơ thể bạn có thể tích điện cao lên đến vài
ngàn Vôn, và năng lượng đó sẽ đốt cháy chip. Các chip hiện giờ có thể chịu
được đến 2000V, nhưng tốt hơn hãy nên phòng xa.Lộc Sơn
2. Cài Hệ điều hành Windows XP
Hướng dẫn cài đặt Windows XP Professional
Mỗi khi mua máy mới, bạn thường được nơi bán cài đặt sẵn hệ điều hành Windows XP và một số
phần mềm thông dụng. Thật tuyệt, bạn chỉ việc rinh máy về rồi cứ thế mà xài cho đến khi Windows
thường xuyên “trở chứng”, không còn chạy tốt như ban đầu nữa. Nguyên nhân ư? Có thể do
bạn vô tình xóa mất một vài tập tin hệ thống hay do máy bị nhiễm virus. Đã đến lúc bạn cần phải
cài lại Windows rồi đó! Giải pháp tốt nhất là bạn tự học để biết cách cài đặt hệ điều hành vì việc
Windows hư hỏng sẽ là “chuyện thường ngày ở nhà” đối với bạn.
Windows XP Professional (WinXP) dành cho máy đơn và hệ thống mạng, cho phép cài mới hay
nâng cấp từ Windows 98/ ME/ NT/ 2000/ XP Home. WinXP có thể cài đặt bằng nhiều cách như:
Boot từ CD WinXP rồi tự động cài (có thời gian cài nhanh nhất); Khởi động bằng đĩa cứng hay đĩa
mềm rồi cài từ dấu nhắc DOS (thời gian cài lâu nhất); Cài mới hay nâng cấp trong Windows đã có.
* Yêu cầu hệ thống
- CPU: Tối thiểu là Pentium 233MHz. Nên có Pentium II trở lên
- Bộ nhớ RAM: Tối thiểu 64MB, nên có 128MB trở lên.
- Dung lượng đĩa cứng: 1,5GB, tối thiểu khi nâng cấp từ Windows ME là 900MB.
- Upgrade (nâng cấp): Mục đích của nâng cấp (cài chồng lên Windows cũ) là để giữ lại toàn bộ
các ứng dụng và xác lập đã có trong Windows cũ. Bạn vào Windows, chạy file Setup.exe trong thư
mục gốc hay file Winnt32.exe trong thư mục I386 của của bộ cài đặt WinXP (trên CD hay trên đĩa
cứng) và chọn mục Upgrade. Khi nâng cấp, trình Setup luôn luôn tiến hành việc kiểm tra hệ thống
của bạn có tương thích với WinXP hay không.
Nếu ổ CD khó đọc đĩa (kén đĩa) bạn có thể chép bộ cài đặt WinXP từ CD vào đĩa cứng rồi tiến
hành cài đặt từ đĩa cứng. Cách cài cũng giống như trên CD nhưng thời gian cài lâu hơn vì trình cài
đặt sẽ thực hiện thêm một bước sao chép toàn bộ file vào thư mục tạm tự tạo trước khi cài chính
thức.
Tiến trình cài đặt mới hoàn toàn Windows XP Professional từ đĩa CD ROM
-
Trước tiên bạn cần vào BIOS bằng cách cắm điện và 3s sau ần phím Del hay F1, F2 tùy theo
mainboard để chọn khởi động từ CD-ROM, sau đó đặt CD WinXP vào ổ CD-ROM rồi khởi động lại
máy tính. Bạn bấm phím bất kỳ khi màn hình xuất hiện thông báo Press any key to boot from CD
để khởi động bằng CD.
- Màn hình đầu tiên của tiến trình cài đặt hiện ra, trong màn hình này, bạn có thể bấm phím F6 để
cài đặt driver của nhà sản xuất nếu bạn sử dụng ổ cứng theo chuẩn SCSI, SATA, RAID. Sau đó
Setup sẽ nạp các file cần thiết để bắt đầu cài đặt.
- Trong màn hình Welcome to Setup, bạn bấm phím Enter để tiếp tục cài đặt (bấm phím F3 để
thoát khỏi trình cài đặt).
- Trong màn hình License, bấm F8 để đồng ý với thỏa thuận về bản quyền.
- Trong màn hình liệt kê ổ đĩa, không gian chưa phân vùng (partition), các phân vùng hiện có và
định dạng của chúng. Bạn có thể dùng phím mũi tên chọn ổ đĩa (hay phân vùng) rồi bấm Enter để
cài đặt (hay chọn Unpartitioned space rồi bấm phím C để tạo phân vùng mới, hoặc xóa phân vùng
đang chọn với phím D). Trong trường hợp ổ đĩa mới và bạn không cần phân vùng, chọn
Unpartitioned space rồi bấm Enter.
+ Nếu muốn phân vùng, bạn bấm phím C -> nhập dung lượng ( 1000MB = 1GB ) chỉ định cho
phân vùng -> Enter.
+ Bấm phím mũi tên để chọn định dạng cho phân vùng là FAT (FAT32 cho phân vùng trên 2GB)
hay NTFS, có thể chọn chế độ Quick (nhanh) nếu muốn bỏ qua việc kiểm tra đĩa (tìm và đánh dấu
sector hỏng) để rút ngắn thời gian định dạng -> Enter để tiến hành định dạng.
Bức ảnh thiếu dòng chữ :" Leave the current no change " ( nó chỉ hiện lên khi bạn đã có 1 hệ điều hành
rồi ). Nếu bạn chọn : "Leave the current no change " thì sẽ không bị mất dữ liệu trong ổ cứng. Chỉ mất dữ
liệu của những phần nào liên quan đến Windows thôi.Dữ liệu của bạn không sao cả.
Bạn nên chia đĩa thành 2 phân vùng, gồm: phân vùng khởi động (Primary) để cài WinXP và phân
vùng Logic (extanded) để lưu trữ dử liệu quan trọng của bạn. Như vậy, khi WinXP bị hư hỏng bạn
chỉ cần định dạng và cài lại phân vùng WinXP, không ảnh hưởng đến phân vùng dữ liệu. Trước khi
cài đặt WinXP, bạn có thể sử dụng Fidsk để phân vùng nếu chỉ cần định dạng theo FAT32. Nếu
muốn phân vùng theo định dạng khác (NTFS, Linux ), bạn cần dùng Partition Magic.
- Setup sao chép các file cần thiết của
WinXP từ CD vào ổ cứng. Sau khi sao chép xong, Setup sẽ tự khởi động máy lại.
- Khi khởi động lại cũng sẽ xuất hiện thông
báo Press any key to boot from CD. Lần này, bạn đừng bấm phím nào cả để máy khởi động bằng
đĩa cứng và tiếp tục quá trình cài đặt trong chế độ giao diện đồ họa (GUI - Graphical User
Interface).
- Màn hình Regional and Language Options xuất
hiện. Bạn bấm nút Customize để thay đổi các thiết đặt về dạng thức hiển thị số, tiền tệ, thời gian,
ngôn ngữ cho phù hợp với quốc gia hay người dùng. Bấm nút Details để thay đổi cách bố trí bàn
phím (Keyboard layout) -> Bấm Next để tiếp tục.
* Sử dụng bàn phím tiếng Việt Unicode trong WindowsXP
Windows XP có sẵn bàn phím tiếng Việt, tuy ít người dùng nhưng rất hữu
dụng trong trường hợp bạn chưa cài được phần mềm gõ tiếng Việt nào khác. Sau khi cài xong
WinXP, mở Control Panel/Regional and Language Options -> chọn bảng Languages, đánh dấu
chọn mục Install files for complex script and right-to-left languages để cài đặt phần hỗ trợ tiếng Việt
Unicode -> bấm nút Detail trong phần Text Services and Input languages. Trong bảng Settings
bấm nút Add và chọn Vietnamese.
Chỉ định bàn phím Việt (hay Anh) là mặc định mỗi
khi chạy Windows trong mục Default input language và chọn phím tắt để chuyển đổi bàn phím
bằng nút Key Setttings.
* WindowsXP chỉ có một cách gõ tiếng Việt như sau (giữ phím Shift để đánh chữ in Hoa):
WindowsXP cung cấp sẵn một số ít font tiếng Việt Unicode với các kiểu thông dụng như Times
New Roman, Arial, Verdana, Tahoma
- Trong màn hình Personalize Your Software,
nhập tên của bạn (bắt buộc) và tên công ty/tổ chức bạn đang làm việc (không bắt buộc) -> Next.
- Khi màn hình Your Product Key xuất hiện,
nhập mã khoá cuả bộ cài đặt WinXP gồm 25 ký tự được kèm theo sản phẩm khi mua (in trong
“tem” Certificate of Authenticity dán trên bao bì).
- Tiếp theo, trong màn hình Computer Name And
Administrator Password bạn đặt tên cho máy tính không trùng với các máy khác trong mạng (có
thể dài tối đa 63 ký tự với gia thức mạng TCP/IP, nhưng vài giao thức mạng khác chỉ hỗ trợ tối đa
11 ký tự). Đặt mật mã của Admin (người quản lý máy), nếu máy chỉ có mình bạn sử dụng và bạn
không muốn gỏ Password mỗi khi chạy WinXP, hãy bỏ trống 2 ô password này (bạn xác lập
password sau này cũng được).
- Nếu máy bạn có gắn Modem, Setup sẽ phát hiện ra nó và hiển thị màn hình Modem Dialing
Information. Bạn chỉ định Quốc gia/vùng (Country/region= Vietnam), mã vùng (Area code=8), số
tổng đài nội bộ (nếu có) và chọn chế độ quay số là Tone (âm sắc) (chế độ Pulse – xung hiện nay
không xài ở Việt Nam).
- Trong màn hình Date anh Time Settings, bạn
điều chỉnh ngày/giờ cho phù hợp thực tế.
- Nếu bạn có card mạng, Setup hiển thị màn
hình Networking Settings để cài đặt các thành phần mạng. Bạn chọn Typeical settings để cài Client
for Microsoft Networks, File and Print Sharing, QoS Packet Scheduler và giao thức TCP/IP với
cách định địa chỉ tự động.
+ Nếu bạn chọn Custom settings (dành cho
người nhiều kinh nghiệm) rồi bấm Next, bạn sẽ có thể thay đổi các thiết đặt mặc định trong màn
hình Network Components bằng cách thêm (nút Install), bỏ bớt (nút Uninstall) hay điều chỉnh cấu
hình (nút Properties) các dịch vụ.
- Trong màn hình Workgroup or Computer Domain,
bạn đặt tên cho nhóm làm việc (workgroup) khi kết nối mạng ngang hàng hay nhập tên Domain (hệ
thống máy chủ mạng) mà máy sẽ là thành viên.
- Sau khi hoàn tất việc sao chép file, Setup sẽ tạo
Start Menu -> đăng ký các thành phần (registering components) -> lưu các thiết đặt -> xóa các thư
mục tạm -> khởi động lại máy (bạn có thể lấy đĩa CD WinXP ra được rồi đó). Khi thông báo cho
biết là Windows sẽ thay đổi độ phân giải của màn hình (mặc định là 800 x 600 hay 1024 x 768),
bạn bấm OK để tiếp tục.
- Màn hình chào mừng xuất hiện, bấm
Next -> Nếu bạn có Card mạng hay Modem, Setup sẽ giúp bạn cấu hình mối kết nối Internet trong
màn hình How Will This Computer Connect to the Internet?. Bạn có thể chọn Telephone Modem
(nếu có modem thường), Digital Subscriber line - DSL (Modem DSL/ modem cáp) hay Local Area
Network - LAN (thông qua mạng nội bộ). Nếu không cần cấu hình lúc này, bấm Skip để bỏ qua.
- Trong màn hình Ready to register
(đăng ký sử dụng sản phẩm), bạn có thể chọn No, not at this time để đăng ký sau -> bấm Next.
- Trong màn hình Who will use this
computer?, bạn có thể thiết lập đến 5 tài khoản người dùng (nếu có nhiều người dùng chung). Tên
(Your name) có thể dài 20 ký tự (không được có ký tự đặc biệt như: “ * + , / : ; < = > ? [ ] |) và
không được trùng nhau -> Next -> Bấm Finish để hoàn tất và đăng nhập vào tài khoản bạn vừa
tạo.
- Sau khi đăng nhập, bạn phải đăng ký quyền sử dụng hợp pháp Windows trong một thời gian hạn
định, thí dụ: 30 ngày (xuất hiện ở system tray thông báo 30 days left for activation) bằng cách bấm
vào cái biểu tượng thông báo (hình chiếc chìa khóa) và thực hiện theo hướng dẫn. Sau khi đăng
ký sẽ không còn thấy thông báo này.
Đến đây xem như việc cài đặt Windows XP đã hoàn tất, bạn có thể khởi động máy lại lần
nữa và hưởng thụ thành quả của mình.
Nếu bạn muốn sao chép file cùng các thiết đặt trong Windows cũ trên máy khác hay ổ cứng khác
sang Windows XP mới cài, bạn có thể sử dụng tiện ích File and Settings Transfer Wizard có trong
đĩa CD WinXP.

Tiet 4-Bai 4 Doan mach mac noi tiep


LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "Tiet 4-Bai 4 Doan mach mac noi tiep": http://123doc.vn/document/543923-tiet-4-bai-4-doan-mach-mac-noi-tiep.htm







































































































































































Tiết 4 Đoạn mạch mắc nối tiếp
Biên soạn: Nguyễn Văn Yên . 131
Phòng GD&ĐT TP Bắc Ninh
Trường THCS Phong Khê
A
R
1
R
2
R
3
B
R
12

Kiểm tra bài cũ
Giải
a. áp dụng định luật ôm I=U/R , thay số
I
1
= 12/10= 1,2A
b. Theo bài ra ta tính được I
2
= 1.2/2=
0,2A nên R
2
=20

Cho đoạn mạch có sơ đồ
như hình bên điện trở
R
1
= 10 , hiệu điện thế
của đoạn mạch là U
MN
=12V.
a. Tính cường độ dòng điện
I
1
chạy qua R
1.
b. Giữ nguyên U
MN
=12V ,
thay điện trở R
1
bằng
điện trở R
2,,
khi đó ampe
kế chỉ giá trị i
2
=I
1
/2
Tính điện trở R
2
.

R
1
A
K M N

Liệu có thể thay thế hai điện trở mắc nối tiếp bằng
một điện trở để dòng điện chạy qua mạch không
thay đổi?
Đó là vấn đề ta nghiên cứu bài hôm nay:
Tiết 4 bài 4
đOạN MạCH
MắC NốI TIếP

Tiết 4 Bài 4 đoạn mạch mắc nối tiếp
I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong mạch mắc nối
tiếp
Trong đoạn mạch gồm hai bóng đèn mắc nối tiếp:
Cường độ dòng điện có giá trị như nhau tại mọi điểm:
I = I
1
= I
2
(1)
1. Nhớ lại kiến thức lớp 7
Hiệu điện thế hai đầu đoạn mạch bằng tổng hiệu điện
thế trên mỗi đèn:
U = U
1
+ U
2
(2)

Tiết 4 Bài 4 đoạn mạch mắc nối tiếp
I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong mạch mắc nối
tiếp
C1 Quan sát sơ đồ mạch điện
hình bên, cho biết các điện
trở R
1
, R
2
và ampe kế được
mắc như thế nào.
1. Nhớ lại kiến thức lớp 7
2. Đoạn mạch gồm hai điện trở mắc nối tiếp
R
1
A
K A B
R
1
TLC1 Các điện trở R
1
, R
2

ampe kế được mắc nối tiếp
với nhau.
Các hệ thức I = I
1
= I
2
(1)
U = U
1
+ U
2
(2)
vẫn đúng với đoạn mạch gồm hai điện
trở mắc nối tiếp.

Tiết 4 Bài 4 đoạn mạch mắc nối tiếp
I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong mạch mắc nối
tiếp
C2 Hãy chứng minh rằng, đối
với đoạn mạch gồm hai điện
trở R
1
,

R
2
mắc nối tiếp, hiệu
điện thế giữa hai đầu mỗi
điện trở tỷ lệ thuận với điện
trở đó. U
1
/U
2
=R
1
/R
2
1. Nhớ lại kiến thức lớp 7
2. Đoạn mạch gồm hai điện trở mắc nối tiếp
R
1
A
K A B
R
1
TLC2 Ta biết I=U
1
/R
1
= U
2
/R
2
từ đó suy ra

U
1
/U
2
=R
1
/R
2
2
1
2
1
R
R
U
U
=
(3)

Tiết 4 Bài 4 đoạn mạch mắc nối tiếp
I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong mạch mắc nối
tiếp
Điện trở tương đương
(R

) của một đoạn mạch
gồm các điện trở là điện
trở có thể thay thế đoạn
mạch này, sao cho với
cùng hiệu điện thế thì cư
ờng độ dòng điện chạy
qua đoạn mạch vẫn có
giá trị như trước.
R
1
A
I
A B
R
1
II. ĐIệN TRở TƯƠNG ĐƯƠNG CủA ĐOạN mạch nối tiếp
1. Điện trở tương đương
R


Tiết 4 Bài 4 đoạn mạch mắc nối tiếp
I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong mạch mắc nối
tiếp
C3 Hãy chứng minh
công thức tính điện trở
tương đương (R

) của
một đoạn mạch gồm
hai điện trở R
1
, R
2
mắc
nối tiếp là:
R

= R
1
+ R
2
(4)
II. ĐIệN TRở TƯƠNG ĐƯƠNG CủA ĐOạN mạch nối tiếp
2. Công thức tính điện trở tương đương
C3 Chứng minh:
U
AB
= U
1
+ U
2
=

IR
1
+ IR
2
= Ir

Suy ra R

= R
1
+ R
2
(4)
I
R
1
A B
R
1
A
I
R
1
A B
R
1
K

Tiết 4 Bài 4 đoạn mạch mắc nối tiếp
I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong mạch mắc nối
tiếp
I
AB
= 1A
II. ĐIệN TRở TƯƠNG ĐƯƠNG CủA ĐOạN mạch nối tiếp
3. Thí nghiệm kiểm tra
K
A B
6V
0
,
5
0
1
1
,
5
A
+
-
A
K
5
3
2
0
1
4
6
V
-+

Tiết 4 Bài 4 đoạn mạch mắc nối tiếp
I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong mạch mắc nối
tiếp
I
AB
= 1A
II. ĐIệN TRở TƯƠNG ĐƯƠNG CủA ĐOạN mạch nối tiếp
3. Thí nghiệm kiểm tra
K
A B
6V
0
,
5
0
1
1
,
5
A
+
-
A
I
AB
= 1A Vậy I
AB
= I
AB
=1A
K
5
3
2
0
1
4
6
V
-+

Tiết 4 Bài 4 đoạn mạch mắc nối tiếp
I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong mạch mắc nối
tiếp
Đoạn mạch gồm hai điện trở mắc nối tiếp có điện trở tương đư
ơng bằng tổng các điện trở thành phần: R

= R
1
+ R
2
II. ĐIệN TRở TƯƠNG ĐƯƠNG CủA ĐOạN mạch nối tiếp
4. Kết luận
* Các

điện trở và bóng đèn dây tóc có thể được mắc nối tiếp với nhau khi
chúng chịu đựợc cùng một cường độ dòng điện không vượt quá một giá
trị xác định. Giá trị xác định đó gọi là cường độ dòng điện định mức. Các
dụng cụ dùng điện sẽ hoạt động bình thường khi dòng điện chạy qua
chúng có cường độ định mức.

Tiết 4 Bài 4 đoạn mạch mắc nối tiếp
I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong mạch mắc nối
tiếp
C4 Cho mạch điện có sơ đồ
như hình bên
+ Khi công tắc K mở hai đèn
có hoạt động không? Vì sao?
+ Khi công tắc K đóng, cầu chì
bị đứt, hai đèn có hoạt động
không ? Vì sao?
+ Khi công tắc K đóng, dây tóc
đèn Đ
1
bị đứt, đèn Đ
2
có hoạt
động không ? Vì sao ?

II. ĐIệN TRở TƯƠNG ĐƯƠNG CủA ĐOạN mạch nối tiếp
III. VậN DụNG
BA
Đ
1
Đ
2
K
+ -

Tiết 4 Bài 4 đoạn mạch mắc nối tiếp
I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong mạch mắc nối
tiếp
TLC4 + Khi công tắc K mở hai đèn
không hoạt động, vì mạch hở,
không có dòng điện chạy qua đèn.
+ Khi công tắc K đóng, cầu chì bị
đứt, hai đèn cũng hoạt động vì
mạch hở, không có dòng điện chạy
qua chúng.
+ Khi công tắc K đóng, dây tóc đèn
Đ
1
bị đứt, đèn Đ
2
cũng không hoạt
động, vì mạch hở, không có dòng
điện chạy qua nó.

II. ĐIệN TRở TƯƠNG ĐƯƠNG CủA ĐOạN mạch nối tiếp
III. VậN DụNG
BA
Đ
1
Đ
2
K
+ -

Tiết 4 Bài 4 đoạn mạch mắc nối tiếp
I. Cường độ dòng điện và hiệu điện thế trong mạch mắc nối
tiếp
C5 Cho hai điện trở R
1
= R
2
=20 ôm đư
ợc mắc như sơ đồ như hình bên
+ Tính điện trở tương đương của đoạn
mạch đó.
+ Mắc thêm R
3
= 20ôm vào đoạn mạch
như hình bên, thì điện trở tương đương
của đoạn mạch đó bằng bao nhiêu? So
sánh điện trở đó với mỗi điện trở
thành phần.
+ Mở rộng: Điện trở tương đương của
đoạn mạch gồm ba điện trở mắc nối
tiếp bằng tổng các điện trở thành
phần.

R

= R
1
+ R
2
+R
3
II. ĐIệN TRở TƯƠNG ĐƯƠNG CủA ĐOạN mạch nối tiếp
III. VậN DụNG
BA
R
1
R
2
A
R
1
R
2
R
3 C
B

Thứ Năm, 3 tháng 4, 2014

Dao ham 2


LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "Dao ham 2": http://123doc.vn/document/545547-dao-ham-2.htm






Ý nghĩa hình học của đạo hàm
Phương trình tiếp tuyến của đường cong
Giải Tích 12
Gv: Đỗ Hữu Vị
ĐẠO HÀM

1. Nhắc lại:
1/ Hệ số góc của đường thẳng:
● (d) : y = ax + b
a : hệ số góc của (d)
y
x
O
ϕ
(d)
a = tgϕ
a > 0 ⇔ ϕ nhọn
a < 0 ⇔ ϕ tù
ϕ
(d)
● Hệ số góc của đường thẳng
qua A(x
A
,y
A
) và B(x
B
,y
B
) là:
( )
B A
A B
B A
y y
k x x
x x

= ≠

y
x
O
A
x
A
y
A
ϕ
B
x
B
y
B
● Phương trình của đường thẳng
qua M
0
(x
0
,y
0
) có hệ số góc k là:
0 0
( ) : ( )d y k x x y= − +

2/ Tiếp tuyến của đường cong:
M
M
M
0
.
(C)
Cho đường cong (C) và M
0
∈ (C).
Tiếp tuyến của (C) tại M
0
là vị trí giới hạn
của cát tuyến M
0
M khi điểm M di động
trên (C) dần tới M
0
.
3/ Định nghĩa đạo hàm:
Cho hàm số y = f(x) xác định trong (a,b)
và x
0
∈(a,b),đạo hàm của y = f(x) tại x
0
là:
0
0
0
0
0
/
( ) ( )
( ) lim lim
x x x
f x f x
y
f x
x x x
→ ∆ →


= =
− ∆
Hãy liên kết các kiến thức vừa được nhắc lại trên đây
ta sẽ có Ý NGHIÃ HÌNH HỌC của ĐẠO HÀM.

y
xO
x
0
M
0
.
f(x
0
)
x
M
f(x)
2. Ý nghĩa hình học của đạo hàm:
Cho (C): y = f(x) và M
0
(x
0
,f(x
0
))∈(C).
Lấy M(x,f(x))∈(C).
Hệ số góc của cát tuyến M
0
M là:
0
0
( ) ( )f x f x
y
x x x


=
− ∆
Khi x →x
0
tức là M → M
0
thì
( )
0
0
0
0
/
( ) ( )
lim
x x
f x f x
f x
x x


=

và cát tuyến M
0
M → tiếp tuyến M
0
T
Do đó hệ số góc của tiếp tuyến M
0
T là
0
/
( )f x
● Ý nghĩa hình học của đạo hàm:
Hệ số góc của tiếp tuyến của đường cong (C):y = f(x)
tại điểm M
0
(x
0
,y
0
) ∈ (C) là đạo hàm f
/
(x
0
).
∆y
∆x
@
T

3. Phương trình tiếp tuyến:
● Loại 1:
Phương trình tiếp tuyến của (C): y = f(x) tại M
0
(x
0
,y
0
)∈(C):
0 0 0
/
( ) : ( )( )d y f x x x y= − +
Ví dụ:
Cho
2
2 3( ) : ( )P y f x x x= = − −
1/ Viết phương trình tiếp tuyến của (P) tại giao điểm của (P) và trục Ox.
2/ Viết phương trình tiếp tuyến của (P) tại điểm thuộc (P) có tung dộ là –4.
2 2
/ /
( )y f x x= = −
1/ Phương trình hoành độ giao điểm:
2
2 3 0 1 3,x x x x− − = ⇔ = − =
▪ x
0
=-1,y
0
=0:
1 4
/
( )f − = −
Phương trình tiếp tuyến:
4 1( )y x= − +
4 4hay y x= − −
▪ x
0
=3,y
0
=0:
3 4
/
( )f =
Phương trình tiếp tuyến:
4 3( )y x= −
4 12hay y x= −
2/
2
4 4 2 3 1.y x x x= − ⇒ − = − − ⇒ =
1 0
/
( )f =
Phương trình tiếp tuyến: y = – 4
@

● Loại 2: Viết phương trình tiếp tuyến của (C): y = f(x) biết hệ số góc k.
▪ Giải phương trình có nghiệm x
0
.
/
( )f x k=
▪ Tính y
0
, dùng công thức pttt như loại 1.
Ví dụ:
Cho . Viết phương trình tiếp tuyến của (C) biết:
3
1
( ) :
x
C y
x
+
=

1/ Tiếp tuyến có hệ số góc bằng – 4 .
2/ Tiếp tuyến vuông góc với đường thẳng x – y + 2 = 0
2
4
1
/
( )
y
x

=

1/
2
2
4
4 4 1 1
1
/
( )
( )
y x
x

= − ⇔ = − ⇔ − =

0 2,x x⇔ = =
0 0
0 3. , :x y= = −
Phương trình tiếp tuyến y = – 4x – 3
0 0
2 5. , :x y= =
Phương trình tiếp tuyến y = – 4x + 13
2/ Đường thẳng (d): x – y + 2 = 0 có hệ số góc bằng 1.
Tiếp tuyến vuông góc với (d) nên có hệ số góc k thỏa: k.1 = –1⇔ k =–1
2
2
4
1 1 1 4
1
/
( )
( )
y x
x

= − ⇔ = − ⇔ − =

3 1,x x⇔ = = −
Đáp: y = – x – 6 ; y = – x – 2
@

● Loại 3: Viết phương trình tiếp tuyến của (C): y = f(x) đi qua điểm A(x
A
,y
A
).
▪ Gọi M
0
(x
0
,y
0
) là tiếp điểm, phương trình tiếp tuyến là:

0 0 0
/
( )( ) )( (( , ) )
AA A A
y f x x xy fA x d x∈ ⇔ = − +
Giải phương trình này có nghiệm x
0
, từ đó có phương trình tiếp tuyến
Ví dụ:
Viết phương trình tiếp tuyến của
biết tiếp tuyến đó qua A(0,– 4).
2
2( ) : ( )C y f x x x= = −
0 0
2 2 2 2
/ / /
( ) ( )y f x x f x x= = − ⇒ = −
2
0 0 0 0
2 2 2( ) : ( )( )d y x x x x x= − − + −
2
0 0 0 0
0 4 4 2 2 0 2( , ) ( ) ( )( )A d x x x x− ∈ ⇔ − = − − + −
2
0 0 0
4 2 2x x hay x⇔ = ⇔ = = −
0
2 2 4: ( ) :x pttt d y x= = −
0
2 6 4: ( ) :x pttt d y x= − = − −
0 0 0
/
( ) : ( )( ) ( )d y f x x x f x= − +
0 0
( ( ))y f x=
Phương trình tiếp tuyến là:
Gọi M
0
(x
0
,y
0
) là tiếp điểm,
2
0 0 0
2y x x= −

Ví dụ:
Viết phương trình tiếp tuyến của
biết tiếp tuyến đó qua S(3,3).
2
( ) :
x
C y
x

=
0
2 2
0
2 2
/ /
( )y y x
x x
= ⇒ =
0
0
2
0 0
2
2
3 3 3 3( , ) ( ) ( )
x
S d x
x x

∈ ⇔ = − +
2
0 0 0 0
2 3 0 1 3x x x hay x⇔ + − = ⇔ = = −
0
1 2 3: ( ) :x pttt d y x= = −
0
2 7
3
9 3
: ( ) :x pttt d y x= − = +
0
0
2
0 0
2
2
( ) : ( )
x
d y x x
x x

= − +
Phương trình tiếp tuyến là
Gọi M
0
(x
0
,y
0
) là tiếp điểm,
0
0 0
0
2
0( )
x
y x
x

= ≠
Bài học kết thúc

2
2 3y x x= − −
y = 4x – 12

y = – 4x – 4

y = – 4
5

3
1
x
y
x
+
=

y= – 4x – 3
y= – 4x + 13

6

đề thi & đáp án vào L10


LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "đề thi & đáp án vào L10": http://123doc.vn/document/546435-de-thi-dap-an-vao-l10.htm


ụn thi toỏn vo lp 10
của đờng tròn tâm O thì
tứ giác BHCD là hình bình hành.
b) Vì P đối xứng với D qua AB nên

APB =

ADB
nhng

ADB =

ACB nhng

ADB =

ACB
Do đó:

APB =

ACB Mặt khác:

AHB +

ACB = 180
0
=>

APB +

AHB = 180
0

Tứ giác APBH nội tiếp đợc đờng tròn nên

PAB =

PHB


PAB =

DAB do đó:

PHB =

DAB
Chứng minh tơng tự ta có:

CHQ =

DAC
Vậy

PHQ =

PHB +

BHC +

CHQ =

BAC +

BHC = 180
0
Ba điểm P; H; Q thẳng hàng
c). Ta thấy

APQ là tam giác cân đỉnh A
Có AP = AQ = AD và

PAQ =

2BAC không đổi nên cạnh đáy PQ
đạt giá trị lớn nhất AP và AQ là lớn nhất hay AD là lớn nhất
D là đầu đờng kính kẻ từ A của đờng tròn tâm O

Đề 3
Bài 1: Cho biểu thức:
( ) ( )( )
yx
xy
xyx
y
yyx
x
P
+

++

+
=
111))1)((
a). Tìm điều kiện của x và y để P xác định . Rút gọn P.
b). Tìm x,y nguyên thỏa mãn phơng trình P = 2.
Bài 2: Cho parabol (P) : y = -x
2
và đờng thẳng (d) có hệ số góc m đi qua điểm M(-1 ;
-2) .
a). Chứng minh rằng với mọi giá trị của m (d) luôn cắt (P) tại hai điểm A , B
phân biệt
b). Xác định m để A,B nằm về hai phía của trục tung.
Bài 3: Giải hệ phơng trình :








=++
=++
=++
27
1
111
9
zxyzxy
zyx
zyx
ụn thi toỏn vo lp 10
Bài 4: Cho đờng tròn (O) đờng kính AB = 2R và C là một điểm thuộc đờng tròn
);( BCAC

. Trên nửa mặt phẳng bờ AB có chứa điểm C , kẻ tia Ax tiếp xúc với
đờng tròn (O), gọi M là điểm chính giữa của cung nhỏ AC . Tia BC cắt Ax tại Q , tia
AM cắt BC tại N.
a). Chứng minh các tam giác BAN và MCN cân .
b). Khi MB = MQ , tính BC theo R.
Bài 5: Cho
Rzyx

,,
thỏa mãn :
zyxzyx
++
=++
1111
Hãy tính giá trị của biểu thức : M =
4
3
+ (x
8
y
8
)(y
9
+ z
9
)(z
10
x
10
) .
Đáp án
Bài 1: a). Điều kiện để P xác định là :;
0;1;0;0
+
yxyyx
.
*). Rút gọn P:
( )
( ) ( ) ( )
(1 ) (1 )
1 1
x x y y xy x y
P
x y x y
+ +
=
+ +
( ) ( )
( ) ( ) ( )
( )
1 1
x y x x y y xy x y
x y x y
+ + +
=
+ +
( ) ( )
( ) ( ) ( )
1 1
x y x y x xy y xy
x y x y
+ + +
=
+ +
( ) ( ) ( ) ( )
( ) ( )
1 1 1 1
1 1
x x y x y x x
x y
+ + + +
=
+
( )
1
x y y y x
y
+
=

( ) ( ) ( )
( )
1 1 1
1
x y y y y
y
+
=

.x xy y= +
Vậy P =
.yxyx
+
b). P = 2

.yxyx
+
= 2

( ) ( )
( )( )
111
111
=+
=++
yx
yyx
Ta có: 1 +
1y

1 1x

0 4x

x = 0; 1; 2; 3 ; 4
Thay vào ta cócác cặp giá trị (4; 0) và (2 ; 2) thoả mãn
Bài 2: a). Đờng thẳng (d) có hệ số góc m và đi qua điểm M(-1 ; -2) . Nên phơng trình
đờng thẳng (d) là : y = mx + m 2.
Hoành độ giao điểm của (d) và (P) là nghiệm của phơng trình:
- x
2
= mx + m 2


x
2
+ mx + m 2 = 0 (*)
Vì phơng trình (*) có
( )
mmmm
>+=+=
04284
2
2
nên phơng trình (*)
luôn có hai nghiệm phân biệt , do đó (d) và (P) luôn cắt nhau tại hai điểm phân biệt A
và B.
Q
N
M
O
C
B
A
ụn thi toỏn vo lp 10
b). A và B nằm về hai phía của trục tung

phơng trình : x
2
+ mx + m 2 = 0 có
hai nghiệm trái dấu

m 2 < 0

m < 2.
Bài 3 :
( )
( )







=++
=++
=++
327
)2(1
111
19
xzyzxy
zyx
zyx
ĐKXĐ :
.0,0,0

zyx

( ) ( )
( )
( ) ( )
2
2 2 2
2 2 2 2 2 2
2 2 2 2 2 2
2 2 2
2
2
2
81 2 81
81 2 27
2( ) 2 0
( ) ( ) ( ) 0
( ) 0
( ) 0
( ) 0
x y z x y z xy yz zx
x y z xy yz zx x y z
x y z xy yz zx x y z xy yz zx
x y y z z x
x y
x y
y z y z x y z
z x
z x
+ + = + + + + + =
+ + = + + + + =
+ + = + + + + + + =
+ + =

=
=



= = = =


=
=


Thay vào (1) => x = y = z = 3 .
Ta thấy x = y = z = 3 thõa mãn hệ phơng trình . Vậy hệ phơng trình có nghiệm duy
nhất x = y = z = 3.
Bài 4:
a). Xét
ABM


NBM

.
Ta có: AB là đờng kính của đờng tròn (O)
nên :AMB = NMB = 90
o
.
M là điểm chính giữa của cung nhỏ AC
nên ABM = MBN => BAM = BNM
=>
BAN

cân đỉnh B.
Tứ giác AMCB nội tiếp
=> BAM = MCN ( cùng bù với góc MCB).
=> MCN = MNC ( cùng bằng góc BAM).
=> Tam giác MCN cân đỉnh M
b). Xét
MCB


MNQ

có :
MC = MN (theo cm trên MNC cân ) ; MB = MQ ( theo gt)


BMC =

MNQ ( vì :

MCB =

MNC ;

MBC =

MQN ).
=>
) ( cgcMNQMCB
=
=> BC = NQ .
Xét tam giác vuông ABQ có

BQAC
AB
2
= BC . BQ = BC(BN + NQ)
=> AB
2
= BC .( AB + BC) = BC( BC + 2R)
=> 4R
2
= BC( BC + 2R) => BC =
R)15(

Bài 5:
Từ :
zyxzyx
++
=++
1111
=>
0
1111
=
++
++
zyxzyx
=>
( )
0
=
++
++
+
+
zyxz
zzyx
xy
yx

ụn thi toỏn vo lp 10
( )
( )
( )
( )( )
0)(
0
)(
0
11
2
=+++
=








++
+++
+
=








++
++
xzzyyx
zyxxyz
xyzzyzx
yx
zyxzxy
yz
Ta có : x
8
y
8
= (x + y)(x-y)(x
2
+y
2
)(x
4
+ y
4
).=
y
9
+ z
9
= (y + z)(y
8
y
7
z + y
6
z
2
- + z
8
)
z
10
- x
10
= (z + x)(z
4
z
3
x + z
2
x
2
zx
3
+ x
4
)(z
5
- x
5
)
Vậy M =
4
3
+ (x + y) (y + z) (z + x).A =
4
3
Đề 4
Bài 1: 1) Cho đờng thẳng d xác định bởi y = 2x + 4. Đờng thẳng d
/
đối xứng với đ-
ờng thẳng d qua đờng thẳng y = x là:
A.y =
2
1
x + 2 ; B.y = x - 2 ; C.y =
2
1
x - 2 ; D.y = - 2x - 4
Hãy chọn câu trả lời đúng.
2) Một hình trụ có chiều cao gấp đôi đờng kính đáy đựng đầy nớc, nhúng chìm
vào bình một hình cầu khi lấy ra mực nớc trong bình còn lại
3
2
bình. Tỉ số giữa bán
kính hình trụ và bán kính hình cầu là A.2 ; B.
3
2
; C.
3
3
; D. một kết quả khác.
Bìa2: 1) Giải phơng trình: 2x
4
- 11 x
3
+ 19x
2
- 11 x + 2 = 0
2) Cho x + y = 1 (x > 0; y > 0) Tìm giá trị lớn nhất của A =
x
+
y
Bài 3: 1) Tìm các số nguyên a, b, c sao cho đa thức : (x + a)(x - 4) - 7
Phân tích thành thừa số đợc : (x + b).(x + c)
2) Cho tam giác nhọn xây, B, C lần lợt là các điểm cố định trên tia Ax, Ay sao
cho AB < AC, điểm M di động trong góc xAy sao cho
MB
MA
=
2
1
Xác định vị trí điểm M để MB + 2 MC đạt giá trị nhỏ nhất.
Bài 4: Cho đờng tròn tâm O đờng kính AB và CD vuông góc với nhau, lấy điểm I bất
kỳ trên đoan CD.
a) Tìm điểm M trên tia AD, điểm N trên tia AC sao cho I lag trung điểm của
MN.
b) Chứng minh tổng MA + NA không đổi.
c) Chứng minh rằng đờng tròn ngoại tiếp tam giác AMN đi qua hai điểm cố
định.
Hớng dẫn
Bài 1: 1) Chọn C. Trả lời đúng.
M
D
C
B
A
x
ụn thi toỏn vo lp 10
2) Chọn D. Kết quả khác: Đáp số là: 1
Bài 2 : 1)A = (n + 1)
4
+ n
4
+ 1 = (n
2
+ 2n + 1)
2
- n
2
+ (n
4
+ n
2
+ 1)
= (n
2
+ 3n + 1)(n
2
+ n + 1) + (n
2
+ n + 1)(n
2
- n + 1)
= (n
2
+ n + 1)(2n
2
+ 2n + 2) = 2(n
2
+ n + 1)
2
Vậy A chia hết cho 1 số chính phơng khác 1 với mọi số nguyên dơng n.
2) Do A > 0 nên A lớn nhất

A
2
lớn nhất.
Xét A
2
= (
x
+
y
)
2
= x + y + 2
xy
= 1 + 2
xy
(1)
Ta có:
2
yx
+

xy

(Bất đẳng thức Cô si)
=> 1 > 2
xy
(2)
Từ (1) và (2) suy ra: A
2
= 1 + 2
xy
< 1 + 2 = 2
Max A
2
= 2 <=> x = y =
2
1
, max A =
2
<=> x = y =
2
1
Bài3 Câu 1Với mọi x ta có (x + a)(x - 4) - 7 = (x + b)(x + c)
Nên với x = 4 thì - 7 = (4 + b)(4 + c)
Có 2 trờng hợp: 4 + b = 1 và 4 + b = 7
4 + c = - 7 4 + c = - 1
Trờng hợp thứ nhất cho b = - 3, c = - 11, a = - 10
Ta có (x - 10)(x - 4) - 7 = (x - 3)(x - 11)
Trờng hợp thứ hai cho b = 3, c = - 5, a = 2
Ta có (x + 2)(x - 4) - 7 = (x + 3)(x - 5)
Câu2 (1,5điểm)
Gọi D là điểm trên cạnh AB sao cho:
AD =
4
1
AB. Ta có D là điểm cố định

AB
MA
=
2
1
(gt) do đó
MA
AD
=
2
1

Xét tam giác AMB và tam giác ADM có MâB (chung)

AB
MA
=
MA
AD
=
2
1
Do đó AMB ~ ADM =>
MD
MB
=
AD
MA
= 2
=> MD = 2MD (0,25 điểm)
Xét ba điểm M, D, C : MD + MC > DC (không đổi)
Do đó MB + 2MC = 2(MD + MC) > 2DC
Dấu "=" xảy ra <=> M thuộc đoạn thẳng DC
Giá trị nhỏ nhất của MB + 2 MC là 2 DC
* Cách dựng điểm M.
- Dựng đờng tròn tâm A bán kính
2
1
AB
- Dựng D trên tia Ax sao cho AD =
4
1
AB
K
O
N
M
I
D
C
B
A
ụn thi toỏn vo lp 10
M là giao điểm của DC và đờng tròn (A;
2
1
AB)
Bài 4: a) Dựng (I, IA) cắt AD tại M cắt tia AC tại N
Do MâN = 90
0
nên MN là đờng kính
Vậy I là trung điểm của MN
b) Kẻ MK // AC ta có : INC = IMK (g.c.g)
=> CN = MK = MD (vì MKD vuông cân)
Vậy AM+AN=AM+CN+CA=AM+MD+CA
=> AM = AN = AD + AC không đổi
c) Ta có IA = IB = IM = IN
Vậy đờng tròn ngoại tiếp AMN đi qua hai điểm A, B cố định .

Đề 5
Bài 1. Cho ba số x, y, z thoã mãn đồng thời :
2 2 2
2 1 2 1 2 1 0x y y z z x+ + = + + = + + =
Tính giá trị của biểu thức :
2007 2007 2007
A x y z= + +
.
Bài 2). Cho biểu thức :
2 2
5 4 2014M x x y xy y= + + +
.
Với giá trị nào của x, y thì M đạt giá trị nhỏ nhất ? Tìm giá trị nhỏ nhất đó
Bài 3. Giải hệ phơng trình :
( ) ( )
2 2
18
1 . 1 72
x y x y
x x y y

+ + + =


+ + =


Bài 4. Cho đờng tròn tâm O đờng kính AB bán kính R. Tiếp tuyến tại điểm M bbất kỳ
trên đờng tròn (O) cắt các tiếp tuyến tại A và B lần lợt tại C và D.
a.Chứng minh : AC . BD = R
2
.
b.Tìm vị trí của điểm M để chu vi tam giác COD là nhỏ nhất .
Bài 5.Cho a, b là các số thực dơng. Chứng minh rằng :
( )
2
2 2
2
a b
a b a b b a
+
+ + +
Bài 6).Cho tam giác ABC có phân giác AD. Chứng minh : AD
2
= AB . AC - BD . DC.
Hớng dẫn giải
Bài 1. Từ giả thiết ta có :
ụn thi toỏn vo lp 10
2
2
2
2 1 0
2 1 0
2 1 0
x y
y z
z x

+ + =

+ + =


+ + =


Cộng từng vế các đẳng thức ta có :
( ) ( ) ( )
2 2 2
2 1 2 1 2 1 0x x y y z z+ + + + + + + + =

( ) ( ) ( )
2 2 2
1 1 1 0x y z + + + + + =

1 0
1 0
1 0
x
y
z
+ =


+ =


+ =


1x y z = = =


( ) ( ) ( )
2007 2007 2007
2007 2007 2007
1 1 1 3A x y z = + + = + + =
Vậy : A = -3.
Bài 2.(1,5 điểm) Ta có :
( ) ( )
( )
2 2
4 4 2 1 2 2 2007M x x y y xy x y= + + + + + + + +

( ) ( ) ( ) ( )
2 2
2 1 2 1 2007M x y x y= + + +

( ) ( ) ( )
2
2
1 3
2 1 1 2007
2 4
M x y y

= + + +



Do
( )
2
1 0y

( ) ( )
2
1
2 1 0
2
x y

+



,x y

2007M


min
2007 2; 1M x y = = =

Bài 3. Đặt :
( )
( )
1
1
u x x
v y y

= +


= +


Ta có :
18
72
u v
uv
+ =


=



u ; v là nghiệm của phơng
trình :
2
1 2
18 72 0 12; 6X X X X + = = =


12
6
u
v
=


=

;
6
12
u
v
=


=




( )
( )
1 12
1 6
x x
y y

+ =


+ =


;
( )
( )
1 6
1 12
x x
y y

+ =


+ =



Giải hai hệ trên ta đợc : Nghiệm của hệ là :
(3 ; 2) ; (-4 ; 2) ; (3 ; -3) ; (-4 ; -3) và các hoán vị.
Bài 4 . a.Ta có CA = CM; DB = DM
Các tia OC và OD là phân giác của hai góc AOM và MOB nên OC

OD
Tam giác COD vuông đỉnh O, OM là đờng cao thuộc cạnh huyền CD nên :
MO
2
= CM . MD

R
2
= AC . BD
ụn thi toỏn vo lp 10
b.Các tứ giác ACMO ; BDMO nội tiếp
ã
ã
ã
ã
;MCO MAO MDO MBO = =

( )
.COD AMB g gV : V
(0,25đ)
Do đó :
1
. .
. .
Chu vi COD OM
Chu vi AMB MH
=
V
V
(MH
1


AB)
Do MH
1


OM nên
1
1
OM
MH



Chu vi
COD

V
chu vi
AMBV

Dấu = xảy ra

MH
1
= OM

M

O

M là điểm chính giữa của cung

AB

Bài 5 (1,5 điểm) Ta có :
2 2
1 1
0; 0
2 2
a b


ữ ữ



a , b > 0
1 1
0; 0
4 4
a a b b + +

1 1
( ) ( ) 0
4 4
a a b b + + +


a , b > 0
1
0
2
a b a b + + + >
Mặt khác
2 0a b ab+ >

Nhân từng vế ta có :
( ) ( )
( )
1
2
2
a b a b ab a b

+ + + +



( )
( )
2
2 2
2
a b
a b a b b a
+
+ + +

Bài 6. (1 điểm) Vẽ đờng tròn tâm O ngoại tiếp
ABCV

Gọi E là giao điểm của AD và (O)
Ta có:
ABD CEDV : V
(g.g)
. .
BD AD
AB ED BD CD
ED CD
= =

( )
2
. .
. .
AD AE AD BD CD
AD AD AE BD CD
=
=

Lại có :
( )
.ABD AEC g gV : V

2
. .
. .
AB AD
AB AC AE AD
AE AC
AD AB AC BD CD
= =
=

Đè 6
Câu 1: Cho hàm số f(x) =
44
2
+
xx
a) Tính f(-1); f(5)
b) Tìm x để f(x) = 10
oh
d
c
m
b
a
d
e
c
b
a
ụn thi toỏn vo lp 10
c) Rút gọn A =
4
)(
2

x
xf
khi x
2

Câu 2: Giải hệ phơng trình



+=+
+=
)3)(72()72)(3(
)4)(2()2(
yxyx
yxyx
Câu 3: Cho biểu thứcA =









+












+
1
:
1
1
1
1
x
x
x
x
x
x
xx
với x > 0 và x 1
a) Rút gọn A
b) Tìm giá trị của x để A = 3
Câu 4: Từ điểm P nằm ngoài đờng tròn tâm O bán kính R, kẻ hai tiếp tuyến PA; PB.
Gọi H là chân đờng vuông góc hạ từ A đến đờng kính BC.
a) Chứng minh rằng PC cắt AH tại trung điểm E của AH
b) Giả sử PO = d. Tính AH theo R và d.
Câu 5: Cho phơng trình 2x
2
+ (2m - 1)x + m - 1 = 0
Không giải phơng trình, tìm m để phơng trình có hai nghiệm phân biệt x
1
; x
2
thỏa mãn:
3x
1
- 4x
2
= 11
đáp án
Câu 1a) f(x) =
2)2(44
22
==+
xxxx
Suy ra f(-1) = 3; f(5) = 3
b)



=
=




=
=
=
8
12
102
102
10)(
x
x
x
x
xf
c)
)2)(2(
2
4
)(
2
+

=

=
xx
x
x
xf
A
Với x > 2 suy ra x - 2 > 0 suy ra
2
1
+
=
x
A
Với x < 2 suy ra x - 2 < 0 suy ra
2
1
+
=
x
A
Câu 2
ụn thi toỏn vo lp 10
( 2) ( 2)( 4) 2 2 4 8 4
( 3)(2 7) (2 7)( 3) 2 6 7 21 2 7 6 21 0
x y x y xy x xy y x x y
x y x y xy y x xy y x x y
= + = + = =



+ = + + = + + = =

x -2

y 2
Câu 3 a) Ta có: A =









+












+
1
:
1
1
1
1
x
x
x
x
x
x
xx
=









+













+
++
11
)1(
:
1
1
)1)(1(
)1)(1(
x
x
x
xx
x
x
xx
xxx
=









+












+
1
:
1
1
1
1
x
xxx
x
x
x
xx
=
1
:
1
11

++
x
x
x
xxx
=
1
:
1
2

+
x
x
x
x
=
x
x
x
x 1
1
2



+
=
x
x

2
b) A = 3 =>
x
x

2
= 3 => 3x +
x
- 2 = 0 => x = 2/3
Câu 4
Do HA // PB (Cùng vuông góc với BC)
a) nên theo định lý Ta let áp dụng cho CPB ta có

CB
CH
PB
EH
=
; (1)
Mặt khác, do PO // AC (cùng vuông góc với AB)
=>

POB =

ACB (hai góc đồng vị)
=> AHC

POB
Do đó:
OB
CH
PB
AH
=
(2)
Do CB = 2OB, kết hợp (1) và (2) ta suy ra AH = 2EH hay E là trung điểm của
AH.
b) Xét tam giác vuông BAC, đờng cao AH ta có AH
2
= BH.CH = (2R - CH).CH
Theo (1) và do AH = 2EH ta có
.)2(
2PB
AH.CB
2PB
AH.CB
AH
2
=
R

AH
2
.4PB
2
= (4R.PB - AH.CB).AH.CB

4AH.PB
2
= 4R.PB.CB - AH.CB
2

AH (4PB
2
+CB
2
) = 4R.PB.CB
O
B
C
H
E
A
P

ke chuyen ve kim loai(q2) 784


LINK DOWNLOAD MIỄN PHÍ TÀI LIỆU "ke chuyen ve kim loai(q2) 784 ": http://123doc.vn/document/547490-ke-chuyen-ve-kim-loai-q2-784.htm


KÏÍ CHUÅN VÏÌ KIM LOẨI (quín 2) 5
http://ebooks. vdcmedia. com
nghơa lâ “sùỉc trùỉng” (theo mưåt ûác thuët khấc thò tïn gổi nây lêëy
gưëc úã tûâ Àûác cưí “zinco”, nghơa lâ “vẫy cấ úã mùỉt”).
Nùm 1721, nhâ hốa hổc kiïm nhâ luån kim ngûúâi Àûác tïn
lâ Johann Fridrich Henkel (trong thúâi gian du hổc úã Freiberg,
châng Lúmanưxop trễ tíi àậ hổc ưng thêìy nây) àậ tấch àûúåc kệm
tûâ khoấng vêåt ganmei. Henkel àậ “àưët” ganmei vâ tûâ àấm “tro”
múái sinh ra, ưng thu àûúåc kệm kim loẩi sấng lêëp lấnh mâ trong cấc
tấc phêím ca mònh, ưng àậ vđ nố vúái chim phûúång hoâng hưìi sinh
tûâ àưëng tro tân.
Nhâ mấy luån kệm àêìu tiïn úã chêu Êu àậ àậ àûúåc xêy dûång
nùm 1743 tẩi thânh phưë Brixtưn (nûúác Anh), tûác lâ bưën nùm sau
khi Jưn Champion nhêån àûúåc bùçng phất mònh vïì phûúng phấp
chûng cêët àïí àiïìu chïë kệm tûâ cấc qúång kệm oxit. Vïì ngun tùỉc,
cưng nghïå úã Brixtưn khưng khấc gò mêëy so vúái cưng nghïå mâ cấc
nhâ luån kim vư danh thúâi xûa àậ sûã dng, nhûng vò hổ khưng
côn sưëng àïí àùng k phûúng phấp nây nïn cânh nguåt qụë dânh
cho ngûúâi phất minh ra quy trònh cưng nghïå sẫn xët kệm àậ rúi
vâo tay “Nhâ vư àõch” (Champion cố nghơa lâ “nhâ vư àõch”). Gêìn
hai mûúi nùm sau àố, Champion tiïëp tc kiïn trò “ têåp luån”
trong lơnh vûåc nêëu luån kệm vâ àậ hoân thiïån àûúåc mưåt quy trònh
nûäa, trong àố, ngun liïåu khưng phẫi lâ qúång oxit mâ lâ qúång
sunfua.
Nïëu nhû nhâ mấy úã Brixtưn mưỵi nùm lâm ra 200 têën kệm,
thò nay nay, sẫn lûúång kim loẩi nây trïn thïë giúái àậ lïn àïën hâng
triïåu têën. Vïì quy mư sẫn xët thò kệm chiïëm võ trđ thûá ba trong sưë
cấc kim loẩi mâu, chó thua cấc bêåc àân anh tûâng àûúåc thûâa nhêån
trong ngânh kim loẩi mâu lâ nhưm vâ àưìng. Nhûng kệm cố mưåt ûu
àiïím khưng thïí chưëi cậi: so vúái àậ sưë cấc kim loẩi cưng nghiïåp, giấ
thânh ca nố thêëp vò nố dïỵ àiïìu chïë (trïn thõ trûúâng thïë giúái, chó cố
sùỉt vâ chò rễ hún kệm). Bïn cẩnh phûúng phấp chûng cêët cưí xûa,
cấc nhâ mấy luån kệm ngây nay àang sûã dng rưång rậi phûúng
phấp àiïån phên, trong àố, kệm lùỉng àổng lẩi trïn cấc catưt bùçng
nhưm vâ sau àêëy àûúåc nêëu lẩi trong lô cẫm ûáng.
X.I. Venetxki 6
http://ebooks. vdcmedia. com
Mưåt àiïìu th võ lâ nhâ phất minh ngûúâi Anh rêët cố tïn tíi
Henry Bessemer tûâng nưíi tiïëng vïì viïåc phất minh ra lô chun àïí
luån thếp, cng àậ thiïët kïë mưåt cấi lô dng nùng lûúång mùåt trúâi,
trong àố cố thïí nêëu àûúåc kệm hóåc àưìng. Tuy nhiïn, lô nây chûa
hoân hẫo vïì mùåt k thåt, vẫ lẩi, nhûäng àiïìu kiïån thiïn nhiïn ca
xûá súã m sûúng nây khưng thån lúåi cho viïåc sûã dng nố trong
thûåc tïë.
Nhû ngûúâi ta vêỵn nối, kệm àậ ài vâo cåc sưëng lao àưång ca
mònh tûâ rêët lêu trûúác khi ra àúâi: cấc nhâ luån kim thúâi cưí xûa àậ
nếm nhûäng cc àấ mâu xấm chûáa cấc húåp chêët ca kệm vâo lûãa
cng vúái than, qúång àưìng vâ àậ thu àûúåc àưìng thau - mưåt húåp
kim tuåt diïåu cố àưå bïìn vâ dễo cao, chõu àûång àûúåc sûå ùn môn vâ
cố mâu sùỉc àểp, hay nối cho àng hún lâ cố khoẫng biïën àưíi mâu
sùỉc ty thåc vâo hâm lûúång kệm vâ cấc thânh phêìn khấc. Khưng
nhû àưìng àỗ thưng thûúâng, úã nûúác Nga ngây xûa ngûúâi ta gổi àưìng
thau lâ àưìng vâng: khi tùng hâm lûúång kệm, mâu sùỉc ca húåp kim
thay àưíi tûâ àỗ nhẩt àïën vâng tûúi. Nïëu pha thïm mưåt đt nhưm thò
àưìng thau cố mâu tûúi mất, húi giưëng vâng vâ hiïån nay àûúåc dng
lâm huy hiïåu vâ àưì m nghïå. Tûâ xûa, Aristote àậ mư tẫ thûá àưìng
nây lâ thûá àưìng “chó khấc vâng úã mi võ mâ thưi”. Rộ râng, thûá
“àưìng giưëng nhû vâng” êëy chùèng phẫi lâ cấi gò khấc mâ lâ àưìng
thau àêëy thưi.
Mưåt thúâi gian dâi ngûúâi ta cho rùçng, tûúång k niïåm Minin vâ
Pogiacxki àûúåc dûång hưìi àêìu thïë k trûúác trïn Quẫng trûúâng Àỗ úã
Maxcúva lâ bùçng àưìng àỗ. Nhûng cưng tấc phc chïë gêìn àêy àậ
àđnh chđnh àiïìu àố: hốa ra khưng phẫi lâ àưìng àỗ mâ chđnh lâ àưìng
thau àậ àûúåc dng cho tấc phêím k diïåu ca nhâ àiïu khùỉc I. P.
Martưt.
ÚÃ ÊËn Àưå cố lâng Bidar nưíi tiïëng búãi nhûäng thûá àưì trang trđ
mâ cấc nghïå nhên àõa phûúng lâm ra tûâ húåp kim ca àưìng, kệm vâ
thiïëc. Cấc àưì m nghïå nhû bònh àûång nûúác, àơa, tûúång nhỗ àûúåc
trấng mưåt dung dõch àùåc biïåt àïí cho kim loẩi trúã thânh àen tuìn.
Sau àêëy, cấc hổa sơ khùỉc lïn àêëy nhûäng bưng hoa hóåc nhûäng hònh
vệ trang trđ trưng y nhû khẫm bẩc vêåy. Cấc hònh vệ trang trđ nây
KÏÍ CHUÅN VÏÌ KIM LOẨI (quín 2) 7
http://ebooks. vdcmedia. com
khưng bao giúâ bõ múâ ài. Do vêåy, cấc sẫn phêím m nghïå ca Bidar
rêët nưíi tiïëng khưng nhûäng úã ÊËn Àưå, mâ côn úã nhiïìu nûúác khấc.
Thưng thûúâng, kệm vâ àưìng trong cấc húåp kim lâ àưi bẩn
àưìng minh, chng bưí sung vâ cẫi thiïån tđnh chêët cho nhau. Thïë mâ
gêìn àêy, chng úã trong tònh trẩng “cẩnh tranh lêỵn nhau” vâ chđnh
kệm àậ loẩi àưìng ra khỗi húåp kim. Àiïìu àố àậ xẫy ra úã M, núi mâ
cho àïën gêìn àêy, àưìng xen (àưìng tiïìn nhỗ nhêët ca M) vêỵn àûúåc
dêåp tûâ húåp kim chûáa 95% àưìng vâ 5% kệm. Cấch àêy mêëy nùm
ngûúâi ta quët àõnh thay àưíi thânh phêìn ca húåp kim. Vêỵn nhûäng
ngun tưë êëy cố mùåt trong húåp kim, nhûng vúái t lïå hoân toân
khấc hùèn: 97,6% kệm vâ vễn vẩn chó cố 2,4 % àưìng. Súã dơ cố sûå
“thay bêåc àưíi ngưi” nhû vêåy lâ vò kệm rễ hún àưìng rêët nhiïìu, do àố,
àïì nghõ húåp l hốa ca cấc nhâ tâi chđnh àậ hûáa hển mưåt mốn lúåi
khưng nhỗ cho ngên khưë
Khấ nhiïìu húåp kim ca kệm àậ àûúåc biïët àïën (pha thïm
nhưm, àưìng, magie, vúái lûúång khưng àấng kïí), mâ àùåc àiïím nưíi bêåt
ca chng lâ rêët dïỵ àc vâ cố nhiïåt àưå nống chẫy thêëp. Tûâ cấc húåp
kim nây, ngûúâi ta àc àûúåc nhûäng chi tiïët phûác tẩp cố thânh mỗng
vâ nhûäng sẫn phêím chđnh xấc khấc, trong àố cố nhûäng con chûä in
cúä nhỗ. Hưìi giûäa thïë k trûúác, theo thiïët kïë ca nhâ àiïu khùỉc
ngûúâi Nga I. P. Vitali, ngûúâi ta àậ àc vâ dûång úã phông
Gheorghiepxki trong cung lúán àiïån Cremli úã Maxcúva mûúâi tấm
cêy cưåt bùçng kệm cố hoa vùn trang trđ vâ nhûäng bûác tûúång mang
nhûäng vông hoa nguåt qụë.
Mưåt ngûúâi úã Cưång hôa dên ch Àûác cố mưåt bưå sûu têåp àưåc àấo
vïì cấc vêåt àc bùçng kệm. Mêëy chc nùm qua, ưng àậ dng kệm àïí
tûå tay àc nhûäng hònh ngûúâi vâ àưång vêåt nhỗ, cao khưng quấ 5 cm.
Bưå sûu têåp nây gưìm khoẫng 1500 phưëi cẫnh rêët th võ. Tuåt diïåu
nhêët trong sưë àố lâ phưëi cẫnh nối vïì trêån àấnh úã gêìn Lepzich nùm
1813, tẩi àố, àưåi qn ca Napolïon chûa lẩi sûác sau trêån
Borồinư àậ bõ thua thïm mưåt trêån lúán nûäa khi àấnh nhau vúái liïn
qn cấc nûúác Nga, Phưí, ấo vâ Thy Àiïín. Phưëi cẫnh “trêån àấnh
ca cấc dên tưåc” gưìm khoẫng mưåt ngân phêìn tûã - àố lâ nhûäng
ngûúâi lđnh vâ ngûåa, xe cưå, v khđ.
X.I. Venetxki 8
http://ebooks. vdcmedia. com
ÚÃ mưåt chûâng mûåc àấng kïí, nhiïåt àưå nống chẫy khưng cao
lùỉm ca kệm (khoẫng 420 àưå C) àậ lâm cho nhâ sûu têåp ngûúâi Àûác
phẫi say mï. Nhiïìu tđnh chêët ca kim loẩi nây ph thåc vâo àưå
tinh khiïët ca nố. Thưng thûúâng, kệm dïỵ tiïu hốa trong cấc axit,
nhûng nïëu àưå tinh khiïët àẩt àïën “nùm con sưë chđn” (99,999%) thò
chđnh cấc axit êëy khưng thïí nâo àng chẩm àûúåc àïën kệm ngay cẫ
khi nung nống. Àưëi vúái kệm, àưå tinh khiïët khưng nhûäng bẫo àẫm
cho nố trúã nïn “bêët khẫ xêm phẩm vïì hốa hổc”, mâ côn àem lẩi cho
nố tđnh dễo cao: kệm tinh khiïët lẩi dïỵ kếo thânh súåi hïët sûác mẫnh.
Côn kệm thûúâng dng trong k thåt thò biïíu lưå tđnh cấch khấ bêët
thûúâng: nố chó cho phếp cấn thânh dẫi, thânh lấ, thânh têëm trong
khoẫng nhiïåt àưå nhêët àõnh - tûâ 100 àïën 150 àưå C, côn úã nhiïåt àưå
bònh thûúâng vâ cao hún 250 àưå C cho àïën àiïím nống chẫy thò kim
loẩi nây rêët giôn, cố thïí dïỵ dâng nghiïìn nất thânh bưåt.
Trong cấc ngìn àiïån hốa hổc hiïån nay, cấc têëm kệm àống
“vai trô êm”, tûác lâ àûúåc dng lâm àiïån cûåc êm - núi àêy diïỵn ra
quấ trònh oxi hốa kim loẩi. Lêìn àêìu tiïn, kệm àậ thûã sûác mònh
trong mưi trûúâng hoẩt àưång nây nùm 1800, khi nhâ bấc hổc ngûúâi
Italia lâ Alexanàro Vonta chïë tẩo ra bưå pin ca ưng. Hai nùm sau
àố, nhúâ mưåt bưå pin rêët lúán (so vúái thúâi bêy giúâ) gưìm 4200 têëm àưìng
vâ kệm mâ nhâ bấc hổc Nga V. V. Petrưp àậ lêìn àêìu tiïn tẩo àûúåc
hưì quang àiïån.
Nùm 1838, nhâ k thåt àiïån ngûúâi Nga lâ B. X. Iacobi àậ
chïë tẩo mưåt chiïëc thuìn gùỉn àưång cú àiïån mâ ngìn àiïån lâ mưåt
bưå pin. Thuìn nây àậ xi ngûúåc dông sưng Nïva mưåt thúâi gian,
chúã àûúåc 14 hânh khấch. Nhûng loẩi àưång cú nây tỗ ra khưng kinh
tïë, àiïìu àố khiïën nhâ hốa hổc ngûúâi Àûác lâ Iuxtux Libic (Justus
Liebig) cố cú súã àïí tun bưë: “Cûá trûåc tiïëp àưët than àïí thu nhiïåt
hóåc sinh cưng côn phêìn cố lúåi hún nhiïìu so vúái chi phđ than àố àïí
khai thấc kệm, rưìi sau àố sinh cưng trong cấc àưång cú àiïån bùçng
cấch àưët kệm trong cấc bưå pin”. Lc bêëy giúâ, nhûäng àưì sûã dng
sûác kếo ca cấc àưång cú àiïån chẩy bùçng pin àậ khưng thu àûúåc kïët
quẫ úã trïn cẩn. Nhâ vêåt l hổc nưíi tiïëng ngûúâi Anh lâ Jamú Jun
(James Precotr Joule) hònh nhû àậ cố lêìn nhêån xết nûãa àa nûãa
KÏÍ CHUÅN VÏÌ KIM LOẨI (quín 2) 9
http://ebooks. vdcmedia. com
thêåt rùçng, chùèng thâ ni ngûåa vêỵn côn rễ hún lâ phẫi thay kệm
trong cấc bưå pin.
Trong thúâi àẩi chng ta, tûúãng àố àậ àûúåc sưëng lẩi: hâng
ngân hâng vẩn ư tư àiïån àang lûúát nhanh trïn cấc nễo àûúâng ca
nhiïìu nûúác, hún nûäa, khi chổn ngìn àưång lûåc, cấc nhâ thiïët kïë
thûúâng ûu chång loẩi ùcquy kệm - khưng khđ. Bưå ùcquy nây thay
thïë cho hâng chc con ngûåa, nố cho phếp ư tư chẩy àûúåc hún 100
kilưmet mâ khưng cêìn “cho ùn thïm”, nghơa lâ khưng phẫi nẩp
thïm àiïån. Nhûäng ngìn àiïån tđ hon kiïíu nhû vêåy àang àûúåc sûã
dng trong cấc mấy nghe, trong cấc àưìng hưì so giúâ, trong khđ c ào
àưå lưå sấng (ca mấy ẫnh), trong cấc mấy tđnh loẩi nhỗ. Trong bưå
“pin vng” ca cấc àên pin bỗ ti, dûúái lúáp vỗ giêëy cố ba ưëng kệm:
khi chấy (tûác lâ khi bõ oxi hốa), kệm sinh ra dông àiïån àïí thùỉp
sấng bống àên pin. Àưëi vúái cấc thiïët bõ lúán thò ngìn àiïån rêët àấng
tin cêåy, à sûác cung cêëp àiïån cho hâng chc khđ c cng mưåt lc lâ
nhûäng bưå ùỉcquy cố àiïån cûåc bùçng bẩc vâ bùçng kệm. Chùèng hẩn,
mưåt bưå ùcquy nhû vêåy àậ lâm viïåc trïn mưåt vïå tinh nhêån tẩo ca
Liïn Xư bay vông quanh trấi àêët.
Cåc khng hoẫng nùng lûúång diïỵn ra trong nhûäng nùm gêìn
àêy àậ båc nhiïìu tưí chûác cúä lúán vïì khoa hổc vâ cưng nghiïåp phẫi
tòm kiïëm cấc ngìn nùng lûúång múái. Song nhûäng “tay chúi” nghiïåp
dû cng khưng chõu thua kếm cấc nhâ sấng chïë chun nghiïåp.
Chùèng hẩn, mưåt ngûúâi thúå àưìng hưì úã thânh phưë Kiàerminxstú nûúác
Anh àậ sûã dng quẫ chanh bònh thûúâng vâo cưng viïåc nây. Khi
cùỉm vâo quẫ chanh mưåt thanh kệm vâ mưåt thanh àưìng cố dêy dêỵn
ra ngoâi, nhâ phất minh nây nhêån àûúåc mưåt ngìn àiïån àưåc àấo.
Do phẫn ûáng ca axit limonic vúái àưìng vâ kệm, mưåt dông àiïån àậ
sinh ra, à cung cêëp cho mưåt àưång cú tđ hon lâm quay têëm biïín
quẫng cấo trong t trûng bây ca hiïåu àưìng hưì trong vâi thấng.
Chùèng lệ àêy khưng phẫi lâ mưåt phất minh hay sao? Tiïëc thay,
theo tđnh toấn ca cấc nhâ chun mưn, àïí cung cêëp à àiïån cho
mưåt mấy thu hònh chùèng hẩn, cêìn phẫi cố mưåt bưå pin lâm tûâ vâi
triïåu quẫ chanh.
Nhâ sinh hốa hổc Menvin Canvin (Melvin Calvin) ngûúâi M
tûâng àûúåc giẫi thûúãng Nưben àậ àïì nghõ dng mưåt ngìn àiïån
X.I. Venetxki 10
http://ebooks. vdcmedia. com
thûåc vêåt mẩnh hún. Ưng àậ hoân chónh mưåt bưå pin mùåt trúâi, trong
àố, kệm oxit vâ chêët diïåp lc ca thûåc vêåt cng nhau tẩo ra dông
àiïån. Tûâ bïì mùåt ca mưåt “vûúân phất àiïån mâu xanh” cố kđch thûúác
bùçng mưåt cùn phông nhỗ, cố thïí “thu hoẩch” àûúåc mưåt ngìn àiïån
cố cưng sët 1 kilưoat.
Cố lệ trong tûúng lai khưng xa, mâ cố thïí lâ ngay úã cëi thïë
k nây, chng ta sệ àûúåc chûáng kiïën nhûäng thânh tûåu múái ca
ngânh nùng lûúång hổc mùåt trúâi - thûåc vêåt, nhûng bêy giúâ thò hậy
trúã lẩi thïë k trûúác àïí tòm hiïíu ba sûå kiïån quan trổng cố liïn quan
trûåc tiïëp vúái kệm.
Sûå kiïån thûá nhêët xẫy ra nùm 1850: mưåt ngûúâi Phấp tïn lâ
Ghilo (Gillot) àậ àïì nghõ mưåt phûúng phấp àưåc àấo àïí lâm bẫn in
kệm. Hònh àûúåc vệ bùçng tay lïn mưåt têëm kệm bùçng mưåt thûá mûåc
chưëng axit, sau àêëy dng axit nitric àïí rûãa bïì mùåt têëm kệm. Khi
àố, nhûäng chưỵ cố mûåc thò vêỵn ngun vển, khưng bõ hû hẩi gò, côn
nhûäng chưỵ khưng cố mûåc thò axit sệ “ùn” kệm, tẩo thânh nhûäng vïët
lộm. Hònh vệ sệ trúã thânh hònh nưíi vâ khi in lïn giêëy thò sệ nhêån
àûúåc hònh ẫnh cêìn thiïët. Vïì sau, phûúng phấp nây ca Ghilo àûúåc
hoân thiïån thïm vâ trúã thânh phûúng phấp lâm bẫn kệm ngây
nay, nhúâ nố mâ cấc mấy in trïn toân thïë giúái hâng ngây àang tấi
tẩo lẩi vư sưë hònh vệ vâ tranh ẫnh trong cấc sấch bấo vâ tẩp chđ.
Nùm 1887, nhâ bấc hổc nưíi tiïëng ngûúâi Àûác lâ Heinrich
Rudolph Hertz àậ phất hiïån ra hiïån tûúång hiïåu ûáng quang àiïån:
dûúái tấc àưång ca ấnh sấng, mưåt chêët nâo àố sệ phất ra cấc àiïån
tûã. Mưåt nùm sau, nhâ vêåt l hổc ngûúâi Nga lâ A. C. Xtoletưp àậ
nghiïn cûáu k lûúäng hiïåu ûáng quang àiïån nây. Tẩi phông thđ
nghiïåm ca trûúâng àẩi hổc tưíng húåp Maxcúva, ưng àậ tiïën hânh
mưåt thđ nghiïåm tinh tïë tûâng ài vâo lõch sûã ca khoa hổc. Ưng nưëi
têëm kệm vúái cûåc êm ca mưåt bưå pin vâ nưëi têëm lûúái kim loẩi vúái
mưåt cûåc dûúng, rưìi àùåt àưëi diïån vúái têëm kệm, cấch xa mưåt khoẫng
nâo àố. Têët nhiïn, trong mẩch àiïån húã nây khưng cố dông àiïån ài
qua vâ kim ca àiïån kïë vêỵn chó sưë khưng. Khi nhâ bấc hổc chiïëu
mưåt lìng ấnh sấng chối lổi vâo têëm kệm thò kim ca àiïån kïë lêåp
tûác rúâi khỗi võ trđ sưë khưng. Àiïìu àố cố nghơa lâ àậ xët hiïån dông
àiïån trong mẩch. Xtoletưp tùng thïm ngìn sấng chiïëu vâo têëm
KÏÍ CHUÅN VÏÌ KIM LOẨI (quín 2) 11
http://ebooks. vdcmedia. com
kệm vâ nhêån thêëy kim àưìng hưì dõch ài xa hún, àiïìu àố chûáng tỗ
dông àiïån tùng lïn. Ngay sau khi ngùỉt ngìn chiïëu sấng, dông
àiïån nây biïën mêët vâ kim ca àiïån kïë trúã vïì võ trđ sưë khưng. Dng
c nây thûåc tïë àậ lâ tïë bâo quang àiïån àêìu tiïn - mưåt linh kiïån mâ
k thåt hiïån àẩi khưng thïí thiïëu àûúåc.
Cng trong nùm mâ Xtoletưp thûåc hiïån thđ nghiïåm lõch sûã
ca mònh, têëm kệm àậ trúã thânh “ngûúâi cng tham gia” mưåt phất
minh th võ: k sû Beclinú (Berliner), ngûúâi Àûác, vưën lâm viïåc úã
M, àậ chïë tẩo ra mưåt khđ c dng àïí ghi vâ phất lẩi êm thanh, gổi
lâ mấy hất vâ ưng àậ àïì nghõ dng àơa lâm bùçng kệm cố ph mưåt
lúáp sấp mỗng àïí lâm vêåt tẫi êm. Tûâ àơa nây cố thïí chuín sang
mưåt bẫn sao bùng kim loẩi, tûác lâ lâm khn àïí sẫn xët hâng loẩt
àơa hất. Chiïëc àơa hất àêìu tiïn trïn thïë giúái do chđnh Beclinú chïë
tẩo hiïån àang àûúåc lûu giûä tẩi viïån bẫo tâng qëc gia Hoa K úã th
àư Oasinhtún. Nùm 1907, úã Pari, cấc àơa ghi lẩi giổng hất ca
Enrico Caruzo, Franchexco Tamanho, Anàelina Patti vâ ca cấc ca
sơ xët sùỉc khấc àậ àûúåc trõnh trổng àùåt vâo trong cấc hưåp kđn cố
trấng kệm àïí bẫo quẫn lêu dâi. Ngûúâi ta dûå àõnh sệ múã cấc hưåp àố
sau 100 nùm. Tûác lâ vâo nùm 2007.
Trong k thåt hiïån àẩi khưng chó sûã dng kệm ngun khưëi
mâ cẫ bi kệm nûäa. Chùèng hẩn, bi kệm gip nhûäng ngûúâi lâm
thëc phấo nhåm ngổn lûãa thânh mâu xanh lam. Cấc nhâ luån
kim dng bi kệm àïí lêëy vâng vâ bẩc ra khỗi cấc dung dõch
xianua. Ngay cẫ khi àiïìu chïë kệm, nïëu khưng cố bõ kệm thò cng
khưng xong: bi kệm àûúåc dng àïí loẩi àưìng vâ cầimi ra khỗi
dung dõch kệm sunfat trong phûúng phấp thy luån (phûúng
phấp àiïån phên). Cêìu cưëng vâ cấc kïët cêëu nhâ cưng nghiïåp bùçng
kim loẩi, cấc mấy mốc cú lúán thûúâng àûúåc ph mưåt lúáp sún mâu
xấm àïí giûä cho kim loẩi khỗi bõ ùn môn: trong thânh phêìn ca loẩi
sún àố cng cố bi kệm.
Nïëu àậ nhùỉc àïën sûå ùn môn thò phẫi nối àïën vai trô quan
trổng nhêët ca kệm: gêìn mưåt nûãa sẫn lûúång kệm trïn thïë giúái àûúåc
dng vâo viïåc bẫo vïå thếp trûúác mưåt kễ th hung ấc nhêët - àố lâ sûå
han gó mâ hâng nùm nët mêët hâng chc triïåu têën sùỉt thếp. Xư vâ
chêåu trấng kệm, mấi nhâ vâ ưëng thoất nûúác trấng kệm thò dng
X.I. Venetxki 12
http://ebooks. vdcmedia. com
àûúåc nhiïìu nùm, trong khi àố, mưåt têëm tưn khưng trấng kệm thò
chó cêìn qua mưåt trêån mûa nhỗ lâ àậ cố thïí bõ hoen gó.
Vêåy do àêu mâ chđnh kệm àûúåc giao phố nhiïåm v àêìy khố
khùn vâ vinh quang lâ bẫo vïå “biïn cûúng” ca sùỉt thếp? Thïë mâ
nố hoân toân khưng àûúåc mang danh lâ “chiïën sơ kiïn cûúâng”
chưëng lẩi cấc hốa chêët xêm thûåc nhû crom, niken hóåc coban, vò
sao? Thò ra lúâi giẫi àấp cho cêu hỗi nây cng êín giêëu úã chđnh àiïìu
nây. Theo lưëi diïỵn àẩt ca mưåt nhâ hiïìn triïët nâo àố thò cng giưëng
nhû ngûúâi ph nûä, súã dơ mẩnh chđnh lâ vò sûå ëu úát ca mònh. Kệm
bẫo vïå sùỉt mưåt cấch chùỉc chùỉn, giûä cho sùỉt khưng bõ ùn môn, búãi vò
chđnh nố lẩi khưng à sûác chưëng lẩi sûå ùn môn. Kệm cố tđnh hoẩt
àưång hốa hổc mẩnh hún sùỉt, nïn khi xët hiïån nguy cú bõ oxi hốa
thò kệm liïìn àûa mònh ra àïí chưëng àúä: nố hy sinh thên mònh àïí
cûáu sùỉt khỗi sûå hy diïåt. Khưng phẫi ngêỵu nhiïn mâ àưi khi ngûúâi
ta gổi phûúng phấp bẫo vïå nhû vêåy lâ phûúng phấp “thđ mẩng”.
Ngay cẫ khi trïn lúáp “ấo giấp” bùçng kệm xët hiïån nhûäng vïët
xûúác thò sûå ùn môn cng khưng thïí thûåc hiïån àûúåc àưì tẩo gó ca
mònh: chûâng nâo trïn bïì mùåt ca chi tiïët lâm bùçng thếp côn lẩi d
chó lâ vâi hẩt kệm nhỗ thưi thò sùỉt vêỵn khưng bõ phấ hy. Vïì àiïím
nây, cấc lúáp mẩ bùçng crom vâ niken tuy cố sûác chưëng ùn môn cao,
nhûng trong thûåc tïë àưi khi lẩi tỗ ra khưng àấng tin cêåy: chng chó
cố tấc dng tưët khi chûa xẫy ra bêët k sûå hû hỗng nâo, côn mưåt khi
trïn lúáp mẩ àố àậ xët hiïån hiïån cho d chó lâ mưåt lưỵ thng rêët
nhỗ, bùçng dêëu chêëm thưi, cng à àïí cấc tấc nhên xêm thûåc cố
àûúâng àưåt nhêåp vâo sùỉt, lâm cho sùỉt bùỉt àêìu bõ gó “ngay trûúác mùỉt”
niken hóåc crom vưën lâ nhûäng kim loẩi “bêët khẫ xêm phẩm” vïì
hốa hổc.
Nïëu tđnh àïën viïåc dng kệm àïí giûä cho thếp khưng bõ ùn
môn sệ rễ hún rêët nhiïìu so vúái dng cấc thûá kim loẩi khấc, thò thêåt
dïỵ hiïíu tẩi sao mâ lúáp mẩ bùçng kệm lẩi àang àûúâng àûúâng chiïëm
võ trđ sưë mưåt - cẫ vïì quy mư lêỵn têìm quan trổng - trong sưë têët cẫ
mổi lúáp mẩ bùçng kim loẩi.
Trong thúâi gian gêìn àêy, lúáp mẩ bùçng kệm àậ múã rưång phẩm
vi hoẩt àưång bẫo vïå ca mònh: kệm bùỉt àêìu àûúåc trấng lïn bïì mùåt
KÏÍ CHUÅN VÏÌ KIM LOẨI (quín 2) 13
http://ebooks. vdcmedia. com
cấc kïët cêëu kim loẩi chõu lûúång tẫi nhiïåt lúán. Chùång hẩn, trûúác
àêy, cấc kïët cêëu ca tưí húåp thiïët bõ khúãi àưång dng àïí phống cấc
con tâu v tr thûúâng giẫm àưå bïìn theo thúâi gian do chng bõ àưët
quấ nống. Hiïån nay, àïí trấnh àiïìu àố, ngûúâi ta ph lïn chng mưåt
lúáp kệm. Do cố nhiïåt àưå sưi thêëp nïn trong thúâi gian diïỵn ra “cún
sưët” khúãi àưång, lúáp kệm bưëc húi rêët nhanh, hêëp th mưåt lûúång
nhiïåt lúán, vâ nhúâ vêåy mâ giûä cho kïët cêëu kim loẩi khưng bõ quấ
nống.
Cưng nghïå mẩ kệm khấ àún giẫn. Thưng thûúâng àïí lâm viïåc
nây, cấc lấ thếp, ưëng thếp, hóåc cấc chi tiïët bùçng thếp àûúåc nhng
trûåc tiïëp vâo kệm nống chẫy. Song bẩn hậy thûã nhng vâo kệm
nống chẫy, chùèng hẩn mưåt cêy cưåt àiïån xem sao: khi àố thò bïí kệm
phẫi cố kđch thûúác ca mưåt bïí búi cúä lúán. Trong nhûäng trûúâng húåp
nhû vêåy phẫi dng àïën phûúng phấp phun bi kệm nhúâ cấc khđ c
búm phun. Ngûúâi ta àậ chïë ra mưåt loẩi sng chun dng “àẩn” lâ
mưåt súåi kim loẩi lỗng àïí khi àưng àùåc lẩi thò tẩo thânh mưåt lúáp mẩ
bẫo vïì dân àïìu trïn kïët cêëu cêìn xûã l. Côn mën cho lúáp mẩ kệm
àûúåc nhùén bống thò dng phûúng phấp àiïån phên.
Phẩm vi hoẩt àưång khưng nhûäng ca bẫn thên kệm, mâ cẫ
ca cấc húåp chêët ca kệm cng rêët àa dẩng. Thúâi trung cưí, cấc
thêìy thëc Arêåp vâ Têy Êu dng “tuët trùỉng” - thûá bưåt kệm oxit
xưm xưëp nhû lưng tú mâ cấc nhâ giẫ kim thåt gổi lâ “len mêìu
nhiïåm” - vâo mc àđch chûäa bïånh. Ngây nay, trong bêët k hiïåu
thëc nâo, chng ta àïìu cố thïí bùỉt gùåp cấc thûá thëc múä, phêën
rưm trễ em, thëc nhỗ mùỉt v.v chûáa ngun tưë kệm úã mưåt dẩng
nâo àố. Hiïëm cố mưåt ngûúâi ph nûä nâo lẩi khưng dng àïën kệm
oxit. Chùèng nïn nghi ngúâ gò àiïìu àố, búãi vò phêën xoa mùåt chùèng
phẫi lâ cấi gò khấc mâ chđnh lâ bưåt kệm oxit pha thïm cấc chêët
thúm, chêët mâu vâ mưåt sưë chêët khấc. Nïëu phống àẩi lïn thò cấc
hẩt phêën trưng hao hao nhû mưåt con nhïån àêìy lưng vúái nhûäng cấi
chên lóçng ngóçng xoê ra khùỉp mổi phđa.
Khoẫng hai trùm nùm trûúác àêy, bưåt kệm trùỉng àậ xët hiïån
úã Phấp vâ Anh. Khấc vúái bưåt chò trùỉng vêỵn àûúåc dng tûâ lêu, bưåt
kệm trùỉng khưng àưåc hẩi àưëi vúái cú thïí con ngûúâi, vò thïë mâ nố àậ
nhanh chống ài vâo cåc sưëng hâng ngây. Khưng bao lêu, thûá bưåt
X.I. Venetxki 14
http://ebooks. vdcmedia. com
trùỉng múái nây àậ àûúåc sẫn xët úã nhiïìu nûúác khấc. Chùèng hẩn,
nùm 1807, mưåt tẩp chđ xët bẫn úã nûúác Nga àậ àùng bâi “Vïì viïåc
sẫn xët bưåt trùỉng bùçng kệm oxit - thûá bưåt cố thïí thay thïë cấc thûá
bưåt trùỉng thưng thûúâng”. Kệm cố thïí lâm tang chûáng chùỉc chùỉn àïí
båc tưåi cấc hổa sơ lâm giẫ mẩo tấc phêím ca cấc bêåc danh hổa
thúâi trûúác. Nïëu àem giấm àõnh mưåt bûác tranh àûúåc xûng lâ tấc
phêím ca Bruegel de Oude, ca Rubens hóåc ca El Greco, mâ
phếp phên tđch mâu lẩi cho thêëy trong àố cố bưåt kệm trùỉng thò cố
thïí khùèng àõnh ngay rùçng, àố lâ mưåt bûác tranh giẫ mẩo.
Nïëu khưng cố kệm oxit thò cấc xđ nghiïåp lâm cao su vâ vẫi
sún sệ khưng lâm ùn gò àûúåc. Kệm cng quen biïët thy tinh tûâ lêu:
nùm 1851, tẩi triïín lậm qëc tïë úã London, mưåt mùåt hâng múái ca
cưng nghïå thy tinh lâ pha lï chûáa kệm cố àưå nhùén bống vâ ấnh
quang àùåc biïåt khiïën mổi ngûúâi rêët ûu thđch. Hiïån nay, cấc hổa sơ
trang trđ àưì thy tinh àậ dng kệm sunfua lâm thëc vệ vò nố cho
phếp nhåm thy tinh vúái mâu sùỉc vâ sùỉc àưå rêët phong ph, biïën
thy tinh thânh ngổc bđch hóåc cêím thẩch, thânh ngổc mùỉt mêo
hóåc ngổc lam.
Trong nhûäng nùm 20 ca thïë k chng ta, tinh thïí kệm oxit
lêìn àêìu tiïn hậnh diïån ài vâo ngânh thưng tin vư tuën: nhúâ nố
mâ lc bêëy giúâ ngûúâi ta àậ lêåp àûúåc k lc vïì cûå ly thu tđn hiïåu vư
tuën. Cấc húåp chêët ca kệm cng tòm àûúåc viïåc lâm trong k
thåt truìn hònh: ba mâu cú bẫn - xanh lam, xanh lc vâ àỗ -
xët hiïån trïn mân ẫnh truìn hònh nhúâ nhûäng tđnh chêët phất
quang ca kệm sunfua, kệm selenua vâ kệm fotfat àûúåc hoẩt hốa
búãi bẩc, mangan hóåc cấc chêët ph gia khấc. Tinh thïí kệm selenua
nhên tẩo àẫm nhêån vai trô àêìy trổng trấch trong viïåc xêy dûång k
thåt truìn hònh laze sau nây: diïån tđch mân ẫnh ca mấy thu
hònh laze mâu sệ àïën vâi mết vng, nghơa lâ hònh ẫnh mâu rûåc rúä
sệ choấn hïët cẫ bûác tûúâng trong cùn phông. Cấc húåp chêët ca kệm
côn mang tđnh bấn dêỵn, àiïìu àố hûáa hển vúái chng mưåt tûúng lai
sấng lẩn.
Khưng phẫi chó cố k thåt múái cêìn àïën kệm - cú thïí àưång
vêåt vâ thûåc vêåt cng rêët cêìn àïën ngun tưë nây vúái liïìu lûúång nhỗ.
Nhu cêìu trong mưåt ngây àïm ca con ngûúâi vïì ngun tưë vi lûúång